Türkiye'nin şehircilik politikalarında dijital dönüşümü yeni bir aşamaya taşıyacak 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, 19 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile uygulamaya alındı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda; kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katkılarıyla hazırlanan plan, Türkiye'nin 2030'a kadar akıllı şehir dönüşümüne ilişkin yol haritasını oluşturuyor.
VİZYON: SÜRDÜRÜLEBİLİR VE DİRENÇLİ ŞEHİRLER
Yeni strateji “İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya” vizyonuyla hazırlandı.
Genelgede, şehirlerin dijital dönüşümüne bütüncül bir yaklaşım getirilmesi, kaynakların daha etkin kullanılması, mükerrer yatırımların önlenmesi ve farklı sistemlerin ortak standartlar doğrultusunda birlikte çalışabilmesi hedefleniyor.
YAPAY ZEKÂ ŞEHİR YÖNETİMİNE GİRİYOR
2030 planının dikkat çeken başlıklarından birini yapay zekâ destekli karar alma mekanizmaları oluşturuyor.
Genelgeye göre şehirlerden kırsal alanlara kadar dijital güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde tutulması; akıllı şehir dönüşümü, veri yönetimi, yapay zekâ destekli karar alma mekanizmaları ve akıllı şehir hizmetlerinin entegrasyonuna öncelik verilmesi öngörülüyor.
Daha önce yapılan açıklamalarda ise plan kapsamında 81 ilin interaktif dijital ikizlerinin oluşturulması ve 187 belediyede akıllı şehir birimleri kurulması hedefleri açıklanmıştı. Yapay zekâ, büyük veri ve nesnelerin interneti gibi teknolojilerin şehir altyapılarına entegre edilmesi de planlanan çalışmalar arasında bulunuyor.
TRAFİKTEN AFETLERE KADAR DİJİTAL DÖNÜŞÜM
Akıllı şehir teknolojilerinin yalnızca belediyelerin dijital hizmetleriyle sınırlı kalmaması hedefleniyor.
Daha önce açıklanan plan kapsamında;
- trafik yönetiminin geliştirilmesi,
- enerji verimliliğinin artırılması,
- atıkların takibi,
- çevre kalitesinin izlenmesi,
- kamu hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması,
- afet erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi
gibi alanlarda dijital çözümlerden yararlanılması öngörülüyor.
Bakanlığın daha önce yayımladığı strateji taslağında da 81 ilde akıllı şehir dönüşümünün sağlanması, şehir içi ulaşım analiz platformlarının geliştirilmesi ve trafik yoğunluğu ile kazaların azaltılmasına yönelik teknolojik altyapıların oluşturulması hedefleri yer almıştı.
DİJİTAL GÜVENLİK İÇİN ÖZEL VURGU
Şehirlerde dijital sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte siber ve dijital güvenlik de stratejinin temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Genelgede kamu kurumları ve yerel yönetimlerin dijital dönüşüm projelerini hayata geçirirken gerekli güvenlik tedbirlerini almaları gerektiği belirtiliyor.
Ayrıca birbirinden bağımsız ve tekrarlanan yatırımlar yerine ortak standartlara dayanan, birlikte çalışabilir sistemlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
BELEDİYELERE YENİ GÖREVLER
Stratejinin uygulanmasında yerel yönetimler önemli bir rol üstlenecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2030 stratejisi doğrultusunda 2026 yılında büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 100 binin üzerinde olan ilçe belediyelerinin Yerel Akıllı Şehir Stratejisi ve Yol Haritalarını hazırlamalarına yönelik destek programı başlattı.
Bu kapsamda belediyelerin kendi şehirlerine özgü öncelikleri belirlemeleri ve uygulanabilir dijital dönüşüm yol haritaları hazırlamaları amaçlanıyor.
ŞEHİRLERİN AKILLI ŞEHİR OLGUNLUĞU ÖLÇÜLECEK
Yeni dönemde şehirlerin mevcut dijital ve teknolojik kapasitesinin ölçülmesine de devam edilecek.
Bakanlığın Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli kapsamında 81 ilin geçmiş yıllardaki akıllı şehir kabiliyetleri değerlendirildi. Yeni stratejide ise şehirlerin akıllı şehir olgunluk seviyelerinin belirlenmesi ve akıllı şehir endeksinin sürdürülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.
UYGULAMA SÜRECİ BAŞLADI
2020-2023 dönemini kapsayan önceki Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı'nın uygulama döneminin sona ermesinin ardından, 2030 yılına uzanan yeni dönem başlatılmış oldu.
Genelgeyle tüm kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimlere strateji kapsamında üzerlerine düşen görev ve sorumlulukları yerine getirmeleri çağrısı yapıldı.
Planın ayrıntılı eylem adımlarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Akıllı Şehirler platformunda yayımlanacağı bildirildi.
Türkiye'nin 2030'a kadar şehir yönetiminde teknoloji, veri ve yapay zekâ kullanımını artırmayı hedefleyen yeni yol haritası böylece resmen uygulamaya girmiş oldu.
