Tatlı su rezervleri hızla tükenirken, uzmanlar ülkeleri yeni ve kalıcı bir su gerçeğine hazırlanmaya çağırıyor. Birleşmiş Milletler (BM) hava durumu ajansı, dünyanın "anormal" su kaynaklarının norm haline geldiği bir döneme girdiğini; nehir akışları, yer altı suları ve buzulların sürekli olarak bozulma sinyalleri verdiğini duyurdu.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Genel Sekreteri Celeste Saulo, örgütün son Küresel Su Kaynaklarının Durumu raporunu sunarken, "Bu tek bir kötü yıl değil, on yıldır süregelen bir sinyal" değerlendirmesinde bulundu.

Kuraklık Nehirleri ve "Tasarruf Hesabını" Tehdit Ediyor

Raporun verilerine göre 2025 yılı, son 35 yılın en kurak nehir debisi yıllarından biri olarak kayıtlara geçti. Dünya nehir havzası alanının yüzde 36'sında normalin altında debi ölçüldü. Bu durum, tarihsel olarak normal akışlara sahip nehirlerin azınlıkta kaldığı üst üste yedinci yıl oldu.

Yeraltı suları, buzullar, kar, toprak nemi ve göller gibi karada depolanan tatlı su kaynakları, kuraklık dönemlerinde kritik bir tampon görevi görüyor. Bu rezervleri gezegenin "tasarruf hesabı" olarak nitelendiren Saulo, şu uyarılarda bulundu:

  • Tükenen Rezervler: Karasal su depolama kapasitesi 2014-2016 yıllarından bu yana düşüş gösteriyor.

  • Kritik Seviyeler: 2025 yılında izlenen yeraltı suyu kuyularının neredeyse üçte ikisi normal aralığının dışında kaldı.

  • Bölgesel Farklılıklar: Güney Amerika'nın bazı bölgelerinde su depoları kısmen toparlanırken; orta ve güney Afrika'daki birçok büyük gölde su seviyeleri normalin üzerinde seyretti.

Buzullarda Tarihi Kayıp

Dünya üzerindeki tüm büyük buzul bölgeleri, üst üste dördüncü yıldır buz kaybı yaşadı. WMO Hidroloji ve Kriyosfer Direktörü Wayne Jenkinson, küresel 19 buzul bölgesinin tamamının küçüldüğünü belirtti.

  • Çarpıcı Rakamlar: Sadece 2025 yılında buzullar yaklaşık 408 gigaton buz kaybetti. 2023-2025 dönemindeki toplam kayıp ise 1.400 gigatona ulaştı; bu miktar, dünyanın bir yılda çektiği tatlı suyun yaklaşık üçte birine denk geliyor.

  • Kritik Eşik: Orta Avrupa, Kafkaslar, Batı Kanada ve ABD gibi bölgelerdeki küçük buzulların "en yüksek su seviyesine" (peak water) ulaşmış olabileceği uyarısı yapıldı. Eriyebilecek buz miktarı azaldıkça, bu bölgeler yaz aylarında aşağı havzadaki topluluklara her geçen yıl daha az su verecek.

  • Emisyon Vurgusu: WMO Kriyosfer İzleme Başkanı Narelle van der Wel, bazı buzulların kaybının artık kaçınılmaz olduğunu, ancak gelecekteki kayıpları sınırlamanın merkezinde emisyon azaltımlarının yer aldığını vurguladı.

"Değişen Temel Referans Noktalarına" Uyum Şartı

Rapor, gözlemlenen değişimlerin yalnızca iklim değişikliğine bağlanamayacağını, doğal değişkenliğin de baskıyı artırdığını belirtiyor. Jenkinson, geçmişe ait kalıpların güvenilirliğini yitirdiğini belirterek, "30 yıl önceki durum, bugün içinde bulunduğumuz durumla aynı değil. Ülkeler çoktan gerçekleşmiş olan bu değişikliklere hazırlanmalı" dedi.

Son beş yılda suyla ilgili aşırı olayların en az yarısı ve ölümlerin yüzde 80'inden fazlası Asya ve Afrika'da gerçekleşti. Buna karşın, her iki bölge de su gözlemlerinde en büyük veri boşluklarının bulunduğu alanlar arasında yer alıyor.

WMO, ülkelerin hızla değişen su koşullarına uyum sağlayabilmesi için daha iyi izleme sistemleri, veri paylaşımı ve erken uyarı ağlarının hayati önem taşıdığını belirtiyor. Genel Sekreter Celeste Saulo, sözlerini şu çağrıyla tamamladı:

"Su sınır tanımaz. Bu nedenle ortak verilere, ortak standartlara ve ortak erken uyarı sistemlerine acilen ihtiyacımız var."

Bu haber metni, WMO'nun son Küresel Su Kaynaklarının Durumu raporundaki veriler ve yetkililerin açıklamaları doğrultusunda hazırlanmıştır.