“Şırnak’ta ekolojik yıkım derinleşiyor”
DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, kentte giderek artan çevresel tahribatı Meclis gündemine taşıdı. Hazırlanan soru önergelerinde, maden ve petrol faaliyetlerinden orman kesimlerine, su ve hava kirliliğinden Silopi Termik Santrali kaynaklı etkiler başta olmak üzere çok sayıda başlıkta ciddi çelişkiler ve denetim eksiklikleri gündeme getirildi.
Resmi rapor ile sahadaki veriler çelişiyor
Önergelerde, Şırnak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 2024 Çevre Durum Raporu’nda yer alan veriler ile sahaya, basına ve kamuoyuna yansıyan bilgiler arasındaki uyumsuzluklara dikkat çekildi.
Raporda “sadece taş ocakları bulunmaktadır” ifadesi yer alırken, aynı belgede Silopi Termik Santrali’nde 840 bin 682 ton kömür kullanıldığı; bunun sonucunda 262 bin 636 ton uçucu kül ve 192 bin 521 ton cüruf oluştuğunun belirtilmesi önemli bir çelişki olarak Bakanlığa soruldu.
Su kaynakları ve tarım alanları risk altında
Şırnak’ın 1 milyon 68 bin 607 dekar tarım alanına sahip olduğu hatırlatılan önergelerde, su kirliliğinin tarım, hayvancılık ve toprak kalitesi üzerindeki etkilerinin yeterince incelenmediği vurgulandı.
- Nerdüş Deresi’nin kömür ocaklarından kaynaklı kirlendiği,
- Dicle Nehri’ne Gabar petrol hattından sızan petrolün karıştığı,
- Siyahkaya Barajı ve Hezil Çayı çevresinde kirlilik yaşandığı
gibi bulgular önergelerde yer aldı. İçme suyunun zaman zaman tedbir amaçlı durdurulmak zorunda kalındığına dikkat çekildi.
Orman kesimleri: “Sistematik ve yaygın”
Önergelerde, Şırnak’ın Cudi Dağı, Gabar Dağı, Besta Bölgesi, Kato Dağı ve Uludere hattında son 8 yıldır sistematik orman kesimlerinin sürdüğü belirtildi.
Kesimlerin güvenlik güçleri gözetiminde ve korucular eliyle yapıldığı, kesilen ağaçların kamyonlarla taşındığı ifade edilirken, bu alanların maden ve petrol faaliyetlerinin genişlediği bölgelerle örtüştüğü vurgulandı.
Ayrıca resmi raporda “orman varlığında değişim yok” denilmesine karşın, Şırnak Barosu’nun 2021 tarihli raporunda yalnızca 7 ayda orman varlığının yüzde 8 azaldığına dair veriler hatırlatıldı.
Termik santral ve atıklar mercek altında
Silopi Termik Santrali’nin 11 yıldır üç ünitesiyle çalıştığı belirtilen önergede, santralin:
- Atık depolama yöntemleri
- Emisyon ölçümleri
- Soğutma suyu analizleri
- Hava kalitesi izleme süreçleri
- Hezil Çayı’nın su kaynağı olarak kullanımı
- Halk sağlığına etkileri
gibi başlıklarda kapsamlı bir denetime tabi tutulup tutulmadığı soruldu.
Hava kirliliği: “Sanayi yok” ifadesine tepki
Hava kirliliğine ilişkin önergede ise kömür ocakları, termik santral, gümrük kapısındaki yoğun egzoz salımı ve doğalgaz altyapısının yetersizliği temel kirlilik kaynakları olarak sıralandı.
Buna rağmen raporda “İlimizde sanayi tesisleri olmadığından yazın hava kirliliğine rastlanılmamaktadır” ifadesinin yer alması eleştirildi. Kentte yalnızca bir hava kalitesi ölçüm istasyonunun bulunduğu ve bunun da sadece SO₂ ve PM10 ölçtüğü belirtilerek, özellikle Silopi’de neden ayrı bir izleme istasyonu kurulmadığı sorusu yöneltildi.
“Ekolojik yıkım bütüncül ele alınmalı”
Nevroz Uysal Aslan, soru önergelerinde Şırnak’taki ekolojik tahribatın tekil başlıklarla değil; petrol üretimi, madencilik, orman kesimleri, su ve hava kirliliği, termik santral faaliyetleri ile bunların tarım, hayvancılık ve halk sağlığı üzerindeki toplam etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Hazırlanan ayrıntılı soru önergeleriyle birlikte, Şırnak’taki çevresel kriz çok yönlü olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemine taşınmış oldu.
