105 araştırmayı inceleyen uzmanlar, “manosphere” olarak bilinen çevrimiçi toplulukların cinsel şiddeti meşrulaştıran söylemler yaydığına dikkat çekiyor. Bu içerikler kadınların yardım aramasını zorlaştırırken genç erkeklerin sağlıklı ilişkiler kurmasını da olumsuz etkileyebiliyor.
Sosyal medyada spor, oyun ve kişisel gelişim içerikleriyle geniş kitlelere ulaşan kadın düşmanı söylemler, ekranların ötesinde de zarar yaratıyor. Sosyal hizmet ve psikoloji alanlarında çalışan araştırmacılara göre, erkek üstünlüğünü savunan çevrimiçi topluluklar, cinsel şiddete ilişkin yanlış inanışları güçlendiriyor ve şiddete maruz kalan kişilere destek veren uzmanların işini zorlaştırıyor.
Morgan E. PettyJohn, Jacob Nason ve Kyla Cary’nin aktardığı inceleme, “manosphere” adı verilen bu ağlara ilişkin 105 araştırmayı kapsıyor. İncelenen çalışmalar; Reddit, X, Twitch, Facebook, TikTok, 4chan, Telegram, Instagram ve YouTube’un yanı sıra 195 bağımsız internet sitesi ve blogdan veriler içeriyor.
Araştırmacılar, YouTube kanalları hariç 89 ayrı manosphere topluluğu belirlediklerini, bunların 75’inin Reddit’te bulunduğunu bildiriyor. Bu sayılar, incelenen çalışmaların kapsamını yansıtıyor.
Kadınları suçlayan ortak söylem
Birbirinden farklı grupları buluşturan temel görüş, feminizmin erkekleri mağdur ettiği ve kadın haklarının fazla ileri gittiği iddiası. Araştırmacılara göre bazı topluluklar, kadınların cinsel ilişkiyi veya romantik birlikteliği reddetmesini erkeklere yönelik bir haksızlık gibi sunuyor.
Yalnızlık yaşayan ve aidiyet arayan genç erkekler için bu gruplar bir dayanışma alanı hâline gelebiliyor. Ancak araştırmacılar, bu aidiyetin kadınları ortak düşman olarak gösteren bir anlayış üzerinden kurulabildiğine dikkat çekiyor.
Bu söylemlerin etkisi kadınlarla sınırlı kalmıyor. Erkeklerin kendilerini sürekli mağdur olarak görmesi ve ilişkileri bir güç mücadelesi şeklinde değerlendirmesi, karşılıklı rızaya ve eşitliğe dayalı ilişkiler kurmalarını da zorlaştırabiliyor.
Algoritmalar içerikleri hızla yayabiliyor
Kadın düşmanı mesajlar her zaman açık şiddet çağrılarıyla başlamıyor. Spor, video oyunları veya motivasyon videolarına eklenen küçümseyici ifadeler, kullanıcıları daha sert içeriklere yönlendirebiliyor.
Dublin City Üniversitesi’nin 2024’te TikTok ve YouTube Shorts üzerinde yürüttüğü deneyde, erkek kullanıcıları taklit eden hesapların tamamına ilk 26 dakika içinde manosphere içerikleri önerildi. Araştırmada, bu videolara ilgi gösteren hesaplara sunulan benzer içeriklerin hızla arttığı belirlendi. Bulgular, 10 deney hesabının izlendiği çalışmaya dayanıyor. Araştırma raporu
Şiddete maruz kalanların inanılma kaygısı büyüyor
Araştırmacılar, bazı topluluklarda cinsel şiddet iddialarının sistematik biçimde itibarsızlaştırıldığını belirtiyor. İddiaları reddetmek, şikâyette bulunan kişiye saldırmak ve suçlanan kişiyi mağdur olarak göstermek, bu yaklaşımın başlıca yöntemleri arasında yer alıyor.
Makalede görüşlerine yer verilen mağdur destek uzmanı Kim Foster’a göre, internette karşılaşılan küçümseyici söylemler yardım arayan kadınların beklentilerini de etkiliyor. Foster, destek verdiği kadınların anlatacaklarının ciddiye alınmayacağını veya kendilerinin aşağılanacağını düşünebildiğini aktarıyor.
Araştırmacılar ayrıca bazı “baştan çıkarma” topluluklarında, kadınların reddinin aşılması gereken bir engel gibi sunulduğunu vurguluyor. İnceledikleri kimi paylaşımların, tavsiye veya deneyim aktarımı görünümü altında cinsel saldırı anlatıları içerdiğini belirtiyorlar.
Önleme çalışmalarında yeni bir güçlük
Çevrimiçi söylemlerin yayılması, erkeklere ve erkek çocuklarına yönelik şiddeti önleme çalışmalarını da etkiliyor. Uzmanlar, hızla değişen içerikleri takip etmekte ve bu mesajların etkisindeki gençlerle iletişim kurmakta zorlandıklarını söylüyor.
Makalenin yazarları, sosyal medya şirketlerinin öneri sistemlerine odaklanılması gerektiğini savunuyor. Kadın düşmanlığını ve cinsel şiddeti normalleştiren içeriklerin yayılımı sınırlandırılmadıkça, hem kadınların güvenliği hem de genç erkeklerin ilişkileri açısından sorunların derinleşebileceği uyarısında bulunuyorlar.
Kaynak: Morgan E. PettyJohn, Jacob Nason ve Kyla Cary’nin The Conversation için kaleme aldığı, kullanıcı tarafından paylaşılan makale.
