Adana Dersimliler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği tarafından bugün Selman-ı Pak Kültür Merkezi’nde düzenlenen anma etkinliğinde, 1937-1938 Dersim Katliamı’nda yaşamını yitirenler ile 15 Kasım 1937’de idam edilen Seyit Rıza ve arkadaşları anıldı. Dernek Başkanı Hakan Kart ve Dr. Ömer Uluçay, Dersim’in tarihsel hafızasına dikkat çekerek mezar yerlerinin açıklanması, arşivlerin açılması ve geçmişle yüzleşilmesi çağrısında bulundu.
ADANA – 14 Kasım 2026
Adana Dersimliler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği tarafından, Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilişinin 89. yılı dolayısıyla bugün Selman-ı Pak Kültür Merkezi’nde anma etkinliği gerçekleştirildi.
1937-1938 yıllarında Dersim’de yaşanan katliamın ve sürgünlerin ele alındığı etkinlikte, tarihsel gerçeklerin ortaya çıkarılması, yaşamını yitirenlerin anısına sahip çıkılması ve Dersim halkının adalet taleplerinin karşılanması gerektiği vurgulandı.
Dernek Başkanı Hakan Kart’ın açılış konuşmasıyla başlayan programa Dr. Ömer Uluçay, avukat ve yazar Kemal Derin, sanatçı Ali İhsan Sarıkaya ve Dede Doğan Çelik katıldı.
Hakan Kart: “Bu Yas, Hakikate ve Kimliğimize Sahip Çıkma İradesidir”
Etkinliğin açılış konuşmasını yapan Adana Dersimliler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Hakan Kart, Dersim Katliamı’nın üzerinden 89 yıl geçmesine rağmen yaşanan acıların toplumsal hafızadaki yerini koruduğunu söyledi.
Kart, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Bugün burada, tarihimizin en derin acılarından biri olan Dersim Katliamı’nı unutmamak, unutturmamak ve bu toprakların bilge önderi Seyit Rıza ile yoldaşlarını saygıyla anmak için bir aradayız. Aradan geçen yıllara rağmen yüreğimizdeki sızı ilk günkü gibi tazedir.”
Anmanın yalnızca geçmişte yaşanan acıları hatırlamak anlamına gelmediğini belirten Kart, şöyle devam etti:
“Bizler için bu yas sadece geçmişe ağıt yakmak değil; aynı zamanda hakikate, adalete ve kendi kimliğimize sahip çıkma iradesidir. Afişimizde de vurguladığımız gibi; acımız ortak, direncimiz ise bizlere bırakılmış en onurlu mirastır.”
“Dersim’in Hafızasını Gelecek Kuşaklara Aktarmak Sorumluluğumuzdur”
Dersim kültürünün ve toplumsal hafızasının korunmasının derneğin temel sorumluluklarından biri olduğunu vurgulayan Kart, 1937-1938 yıllarında yaşananların unutulmaması gerektiğini ifade etti.
Dersim Katliamı’nın yalnızca geçmişte kalmış tarihsel bir olay olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Kart, sürgünlerin, ailelerinden koparılan çocukların ve yaşamını yitirenlerin hatırasının gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini söyledi.
Kart, Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin hâlâ açıklanmamış olmasının Dersimliler açısından önemli bir adalet sorunu olduğunu belirterek tarihsel gerçeklerin ortaya çıkarılması gerektiğine dikkat çekti.
Dersim’in tarihsel adıyla anılması, kültürel kimliğinin korunması ve geçmişte yaşananlarla yüzleşilmesinin önemine değinen Kart, anma etkinliklerinin toplumsal dayanışmayı ve ortak hafızayı güçlendirdiğini ifade etti.
Etkinliğe katkı sunan Dr. Ömer Uluçay’a, avukat ve yazar Kemal Derin’e, sanatçı Ali İhsan Sarıkaya’ya ve Dede Doğan Çelik’e teşekkür eden Kart, yaşamını yitirenleri saygı ve özlemle andı.
Ömer Uluçay: “Seyit Rıza’nın Onurlu Direnişini Unutmadık”
Programda konuşan Dr. Ömer Uluçay, Seyit Rıza ve arkadaşlarının 15 Kasım 1937’de Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edilmesinin üzerinden 89 yıl geçtiğini hatırlattı.
Uluçay, Seyit Rıza’ya atfedilen şu sözleri aktardı:
“Ben sizin yalan ve hilelerinizle baş edemedim, bu bana dert oldu; ama ben de sizin önünüzde diz çökmedim, bu da size dert olsun.”
Uluçay, Dersim Tertelesi’nde yaşamını yitirenlerin anısı önünde saygıyla eğildiklerini belirterek 1937-1938 yıllarında yaşananların Türkiye tarihinin en ağır insan hakları ihlallerinden biri olduğunu ifade etti.
“Seyit Rıza’nın Yaşı Küçültüldü, Oğlunun Yaşı Büyütüldü”
Seyit Rıza ve arkadaşlarının yargılanma sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uluçay, idam kararlarının uygulanabilmesi amacıyla Seyit Rıza’nın yaşının küçültüldüğünü, oğlu Resik Hüseyin’in yaşının ise büyütüldüğünü belirtti.
Uluçay, 15 Kasım 1937’de Seyit Rıza ve arkadaşlarının Elazığ’da idam edilmesinin hukuki açıdan ciddi tartışmalar barındırdığını söyledi.
Dönemin Emniyet Genel Müdür Yardımcısı İhsan Sabri Çağlayangil’in anılarında yer alan anlatımlara da değinen Uluçay, yargılama ve infaz süreçlerinin bütün yönleriyle aydınlatılması gerektiğini vurguladı.
Seyit Rıza’nın 74, oğlu Resik Hüseyin’in ise 16 yaşında olduğuna ilişkin tarihsel anlatımları hatırlatan Uluçay, idamların dönemin hukuk kurallarına uygunluğu konusunda ciddi soru işaretleri bulunduğunu ifade etti.
“13 Bin 160 Dersimli Öldürüldü, 11 Bin 818 Kişi Sürgün Edildi”
Dersim’de 1937-1938 yıllarında gerçekleştirilen askerî harekâtın sonuçlarına değinen Uluçay, resmî kayıtlara dayandırılan araştırmalara göre 13 bin 160 kişinin öldürüldüğünü, 11 bin 818 kişinin ise sürgün edildiğini aktardı.
4 Mayıs 1937 tarihli harekât kararının ardından Dersim’de gerçekleştirilen operasyonlarda kadınların ve çocukların da yaşamını yitirdiğini belirten Uluçay, binlerce kişinin yaşadığı topraklardan koparıldığını söyledi.
Uluçay, Dersim’de yaşananların tarihsel arka planını değerlendirirken 1925 tarihli Şark Islahat Planı, 1935 tarihli Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun ve bölgede oluşturulan Umumi Müfettişlik yapılanmasına dikkat çekti.
Dersim’de gerçekleştirilen askerî harekâtın yalnızca güvenlik politikalarıyla açıklanamayacağını savunan Uluçay, dönemin devlet politikalarının ve resmî belgelerinin birlikte incelenmesi gerektiğini belirtti.
“Dersim’in Kayıp Kızlarının Akıbeti Ortaya Çıkarılmalı”
Uluçay, Dersim Katliamı’nın en ağır sonuçlarından birinin de çocukların ailelerinden koparılması olduğunu ifade etti.
Özellikle “Dersim’in Kayıp Kızları” olarak bilinen çocukların başka ailelere verilmesinin toplumsal hafızada derin yaralar bıraktığını belirten Uluçay, bu çocukların ve ailelerinin yaşadıklarının araştırılması gerektiğini söyledi.
Uluçay, Dersim’de yaşananları “soykırım” olarak nitelendirerek tarihsel gerçeklerin ortaya çıkarılmasının yalnızca Dersimliler açısından değil, Türkiye’nin demokratikleşmesi bakımından da önemli olduğunu savundu.
“Seyit Rıza ve Arkadaşlarının Mezar Yerleri Açıklanmalı”
Aradan geçen 89 yıla rağmen Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmadığını hatırlatan Uluçay, devletin tarihsel sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini söyledi.
Dersimlilerin taleplerini dile getiren Uluçay, Seyit Rıza ve arkadaşlarının itibarlarının iade edilmesi, yargılama süreçlerinin bütün belgeleriyle açıklanması ve hukuka aykırı kararların sonuçlarının ortadan kaldırılması için yasal düzenleme yapılması gerektiğini ifade etti.
Uluçay ayrıca Genelkurmay başta olmak üzere ilgili devlet arşivlerinin açılmasını, sürgün edilenlerin zararlarının tazmin edilmesini, Dersim’in tarihsel adının iade edilmesini ve ailelerinden koparılan çocukların akıbetlerinin araştırılmasını istedi.
Erdoğan’ın 2011 Yılındaki Dersim Açıklaması Hatırlatıldı
Konuşmasında dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2011 yılında Dersim olaylarına ilişkin yaptığı açıklamayı da hatırlatan Uluçay, Erdoğan’ın Jandarma Genel Komutanlığı tarafından hazırlanan rapordaki verilere dikkat çektiğini belirtti.
Erdoğan’ın o dönem yaptığı konuşmada kullandığı şu ifadeleri aktardı:
“Eğer devlet adına özür dilenecekse, böyle bir literatür varsa ben özür dilerim, diliyorum.”
Uluçay, bu açıklamanın ardından Dersimlilerin tarihsel yüzleşme, mezar yerlerinin açıklanması ve adalet taleplerini karşılayacak somut adımların atılmadığını savundu.
“Barış Çağrımız, Tarihle Yüzleşme Çağrısıdır”
Dersim’de yaşananların Türkiye’deki diğer ağır insan hakları ihlalleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Uluçay, Çorum, Maraş ve Sivas katliamlarını da hatırlattı.
Geçmişle yüzleşilmeden kalıcı toplumsal barışın sağlanamayacağını savunan Uluçay, iktidara, muhalefet partilerine ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne çağrıda bulundu.
Uluçay, Dersim Katliamı’nın tanınması, yaşananlar nedeniyle özür dilenmesi, zararların giderilmesi ve Seyit Rıza ile arkadaşlarının itibarlarının iade edilmesi gerektiğini ifade etti.
Anmada Kültürel Hafıza ve Dayanışma Öne Çıktı
Adana Dersimliler Derneği tarafından bugün düzenlenen anma programında sanatçı Ali İhsan Sarıkaya ve Dede Doğan Çelik de yer aldı. Avukat ve yazar Kemal Derin de etkinliğin konukları arasında bulundu.
Selman-ı Pak Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinlikte, Dersim’in tarihsel hafızasının korunması, 1937-1938 yıllarında yaşananların gelecek kuşaklara aktarılması ve adalet taleplerinin sürdürülmesi mesajları öne çıktı.
Programda, 89 yıl önce idam edilen Seyit Rıza ve arkadaşları ile Dersim Katliamı’nda yaşamını yitirenler saygı ve özlemle anıldı.
