DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, İstanbul Kadıköy’deki Calzone Burger işletmesinde çalışan öğrenci işçilerin ücretlerinin ödenmediği, güvencesiz koşullarda çalıştırıldıkları ve haklarını aradıkları için baskıya maruz kaldıkları iddialarını TBMM gündemine taşıdı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle 12 soruluk önerge veren Konukçu, öğrenci işçilerin ücret alacaklarının ödenmesini, işletmenin denetlenmesini ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını istedi.
DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, İstanbul Kadıköy’de faaliyet gösteren Calzone Burger işletmesinde öğrenci işçilerin yaşadığı öne sürülen hak ihlallerine ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına yazılı soru önergesi sundu.
Konukçu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından yanıtlanmasını istediği önergede, öğrenci işçi Serdar Özbek’in yaklaşık 40 günlük ücretinin ödenmediği iddiasına, işçilere imzalatılmak istendiği belirtilen belgelere, sendikal faaliyetler sırasında yaşandığı ileri sürülen baskılara ve işletmenin çalışma mevzuatına uygunluğuna dikkat çekti.
Önergede, yalnızca Calzone Burger’deki iddiaların değil, Türkiye genelinde kafe ve restoranlarda çalışan öğrencilerin karşılaştığı güvencesizlik ve hak ihlallerinin de araştırılması istendi.
Serdar Özbek’in yaklaşık 40 günlük ücretinin ödenmediği iddiası
Konukçu'nun önergesinde, Calzone Burger’de çalışan öğrenci işçi Serdar Özbek’in yaklaşık 40 günlük ücretini alamadığı ve bunun üzerine Dev Turizm-İş Öğrenci İşçi Komisyonunun çağrısıyla eylemler gerçekleştirildiği belirtildi.
Özbek’in açıklamalarına yer verilen önergede, işten ayrılma sürecinde kendisinden gerçeğe aykırı bilgiler içerdiğini belirttiği belgeleri imzalamasının istendiği aktarıldı.
Özbek’in ayrıca herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığını belirten ibranameyi imzalamaya ve ücretini almadığı hâlde ücret bordrosuna imza atmaya zorlandığını açıkladığı ifade edildi.
Konukçu, ücretlerin ödendiğini gösteren belgeler ile fiilî ödeme kayıtlarının karşılaştırılması ve işçilerin baskı altında belge imzalamaya zorlanıp zorlanmadığının araştırılması gerektiğini vurguladı.
Sendika: İşveren ödeme sözü verdi ancak ücretler ödenmedi
Dev Turizm-İş Sendikasının açıklamalarına da yer verilen önergede, işveren Cihangir Çelik’in haklarını arayan işçileri işyerinde hırsızlık yapmakla suçladığı iddiası gündeme getirildi.
Sendikanın aktardığına göre, işverenle yapılan görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine düzenlenen eylemler sırasında işçiler ve sendika temsilcileri hakaret ve tehdit niteliğinde davranışlarla karşılaştı.
Serdar Özbek’in ücret alacağının ödenmesi için gerçekleştirilen ilk eylemin ardından işverenin ödeme sözü verdiği, ancak belirtilen süre içerisinde ödemenin yapılmadığı da önergede ifade edildi.
Sendika açıklamalarına göre, süreç içerisinde başka çalışanlar da benzer sorunlar yaşadıklarını ve ücretlerini alamadıklarını belirterek direnişe katıldı.
Konukçu, bu iddiaların yalnızca bir işçinin bireysel ücret alacağı kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini, işletmedeki bütün çalışma ilişkilerinin incelenmesinin önem taşıdığını belirtti.
Ataşehir’deki üretim alanının kayıtları da araştırılsın
Soru önergesinde, Calzone Burger’in İstanbul Ataşehir’de bulunduğu belirtilen üretim alanına ilişkin iddialara da yer verildi.
Konukçu, kendilerine ulaşan bilgilere göre üretim yapılan alanda işyerine ait tabela bulunmadığının ifade edildiğini belirterek işletmenin tescil durumunun, işveren ve çalışan kayıtlarının ve fiilî faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunun araştırılmasını istedi.
İşyerinin kayıt ve bildirim yükümlülüklerine uyup uymadığının ancak ilgili kayıtların incelenmesi ve yerinde denetim yapılmasıyla belirlenebileceğine dikkat çekildi.
Konukçu: “Öğrenci emeğinin sistematik biçimde gasp edildiği bir sömürü rejimi”
Önergenin gerekçe bölümünde, Türkiye’de derinleşen ekonomik kriz, hayat pahalılığı ve barınma sorununun üniversite öğrencilerini eğitimlerini sürdürebilmek için çalışmaya zorladığı vurgulandı.
Öğrencilerin eğitimleri ile geçimlerini sağlama zorunluluğu arasında sıkıştığını belirten Konukçu, bu durumun güvencesiz istihdamı ve hak ihlallerini artırdığına dikkat çekti.
Konukçu, öğrencilerin ekonomik açıdan kırılgan konumlarının işverenlerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesine gerekçe olamayacağını ifade etti.
Önergede şu değerlendirmeye yer verildi:
“Bu tablo, tekil bir patron-işçi uyuşmazlığı değil; öğrenci emeğinin sistematik biçimde gasp edildiği, hakkını arayan işçilerin iftira ve tehditle susturulmaya çalışıldığı bir sömürü rejimidir.”
İşçilerin ücretlerini alabilmek için işyeri önünde eylem yapmak zorunda bırakılmasının kabul edilemeyeceğini vurgulayan Konukçu, çalışma yaşamındaki hak ihlallerinin önlenmesinde Bakanlığın sorumluluğuna işaret etti.
Bakanlığa çağrı: “İşçilerin bireysel mücadelelerinin sonuçlanmasını beklemeyin”
Konukçu, çalışma mevzuatının uygulanmasının ve işçilerin yasal haklarının korunmasının Bakanlığın sorumluluğunda olduğunu belirtti.
Önergede şu ifadelere yer verildi:
“Bakanlığın görevi, işçilerin bireysel mücadelelerinin sonuçlanmasını beklemek değil; çalışma mevzuatının uygulanmasını sağlamak, ihlal iddialarını etkili biçimde denetlemek ve çalışanların haklarını korumaktır.”
Konukçu, işletmede ücret ödemeleri, sosyal güvenlik kayıtları, çalışma süreleri, dinlenme hakları, iş sağlığı ve güvenliği koşulları ile sendikal faaliyetlere yönelik baskı iddialarının kapsamlı biçimde incelenmesini talep etti.
Bakan Vedat Işıkhan’a 12 soru
DEM Partili Konukçu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a yönelttiği 12 soruda hem Calzone Burger işletmesindeki iddiaların hem de öğrenci işçilerin genel çalışma koşullarının araştırılmasını istedi.
Önergede Bakanlıktan şu konularda açıklama talep edildi:
1. 40 günlük ücret alacağı: Serdar Özbek’in yaklaşık 40 günlük ücretinin ödenmemesi üzerine başlatılan eylemler hakkında Bakanlığın bilgisi olup olmadığı, inceleme başlatılıp başlatılmadığı ve ücret alacağının ödenmesi için hangi adımların atıldığı.
2. Bordro ve ibraname iddiaları: İşçilerin ücretlerini almadıkları hâlde bordro ve ibraname imzalamaya zorlandıkları iddialarının araştırılıp araştırılmadığı, ödeme belgeleri ile banka ve diğer fiilî ödeme kayıtlarının karşılaştırılıp karşılaştırılmadığı.
3. Hak arayan işçilere baskı: İşveren Cihangir Çelik’in işçileri hırsızlıkla suçladığı, sendika temsilcilerinin hakaret ve tehditle karşılaştığı yönündeki iddiaların incelenip incelenmediği.
4. Diğer çalışanların ücret alacakları: Aynı işletmede başka işçilerin de ücretlerini alamadığı iddiaları üzerine kaç çalışanla görüşüldüğü, kaç işçinin alacağının tespit edildiği ve hangi işlemlerin yapıldığı.
5. Sigorta ve çalışma kayıtları: İşçilerin sosyal güvenlik kayıtlarının, ücret bordrolarının, çalışma sürelerinin ve işten ayrılma belgelerinin denetlenip denetlenmediği.
6. Ataşehir’deki üretim alanı: Üretim yapılan işyerinin tescil durumu, çalışan kayıtları ve faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu konusunda denetim gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği.
7. Son beş yıldaki şikâyetler: Calzone Burger veya işletme sahibi Cihangir Çelik hakkında ücretlerin ödenmemesi, kayıt dışı istihdam, fazla mesai, iş sağlığı ve güvenliği ile sendikal haklara yönelik baskı iddiaları kapsamında Bakanlığa kaç şikâyet ulaştığı ve bunların kaçında yaptırım uygulandığı.
8. Hizmet sektöründeki öğrenci işçiler: Son beş yılda kafe, restoran, bar ve benzeri işletmelerde çalışan öğrencilere yönelik kaç iş teftişi yapıldığı, kaç ihlal tespit edildiği ve uygulanan yaptırımların yıllara ve illere göre dağılımı.
9. Özel denetim politikası: Öğrenci işçilerin yoğun olarak çalıştığı işletmelerde ücretlerin ödenmemesi, sigortasız çalıştırma ve sendikal baskıları önlemeye yönelik özel bir denetim politikası bulunup bulunmadığı.
10. Ücretlerin tahsili ve yaptırımlar: Calzone Burger işçilerinin ücret alacaklarının tahsil edilmesi ve olası mevzuat ihlallerinde sorumlulara yaptırım uygulanması için hangi somut işlemlerin yapılacağı.
11. Yasal düzenlemeler: Öğrencilerin ekonomik zorunluluklar nedeniyle güvencesiz koşullarda çalıştırılmasını önlemek amacıyla hangi yasal düzenlemelerin ve koruyucu mekanizmaların planlandığı.
12. Öğrenci işçiler için koruma programı: Öğrencilerin ücretlerini alabilmeleri, sigortalı çalışmaları ve sendikal haklarını baskı görmeden kullanabilmeleri için özel bir denetim ve koruma programı bulunup bulunmadığı; bulunmuyorsa hangi önlemlerin alınacağı.
Öğrenci işçilerin güvencesizliği Meclis gündeminde
Konukçu’nun soru önergesi, Calzone Burger’de yaşandığı ileri sürülen ücret ve çalışma hakkı ihlallerinin ötesinde, üniversite öğrencilerinin çalışma yaşamındaki konumunu da gündeme taşıdı.
Ekonomik koşullar nedeniyle eğitimleri sırasında çalışmak zorunda kalan öğrencilerin ücret güvencesi, sosyal güvenlik hakları ve sendikal örgütlenme özgürlüğünün korunması gerektiği vurgulandı.
Önergede, öğrenci işçilerin ekonomik zorunluluklarının işverenler tarafından istismar edilmesini önleyecek denetim ve koruma mekanizmalarının oluşturulması istendi.
Bakan Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istenen sorular, Calzone Burger’deki iddialar hakkında herhangi bir resmî inceleme yapılıp yapılmadığının yanı sıra öğrenci işçilerin haklarını korumaya yönelik mevcut denetim politikalarının yeterliliğini de gündeme getiriyor.
