Bilim insanlarından doğa için yeni çözümler, müzakerelerde finansman çıkmazı

Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), okyanusların korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi ve iklim krizine karşı geliştirilen bilimsel yöntemlerin tartışıldığı görüşmelere sahne oldu. Bilim insanları ve yerel topluluklar, deniz suyundan canlı türlerinin belirlenmesinden yerli halkların geleneksel bilgilerinin kullanılmasına kadar farklı çözümleri gündeme taşırken, fosil yakıtlardan uzaklaşma ve iklim finansmanı konularındaki anlaşmazlıklar devam ediyor.

18 Kasım 2026 | Çevre – İklim – Dünya

Birleşmiş Milletler'in (BM) 17 Kasım 2026 tarihli haberine göre, Antalya'da devam eden COP31 görüşmelerinde doğayı korumaya yönelik bilimsel yenilikler ve toplulukların kuşaklar boyunca geliştirdiği bilgi birikimi öne çıktı.

Konferansta okyanus ekosistemlerinin korunması ve iklim değişikliğinin doğa üzerindeki etkilerinin azaltılması için geliştirilen yöntemler ele alınırken, bu çözümlerin somut uygulamalara dönüştürülmesinin önündeki finansman sorunları da gündemdeki yerini korudu.

Bir bardak deniz suyuyla biyolojik çeşitliliğin izlenmesi

COP31 kapsamında gündeme gelen bilimsel yaklaşımlar arasında, deniz suyundan alınan küçük örneklerle deniz canlılarının varlığının belirlenmesi de bulunuyor.

Çevresel DNA (eDNA) olarak bilinen yöntem, canlıların suya bıraktıkları genetik izlerin incelenmesine dayanıyor. Böylece araştırmacılar, belirli bir bölgede yaşayan türler hakkında canlıları doğrudan yakalamadan veya gözlemlemeden bilgi edinebiliyor.

Bu teknoloji, denizlerdeki biyolojik çeşitliliğin izlenmesi, ekosistemlerde meydana gelen değişimlerin belirlenmesi ve koruma çalışmalarının bilimsel verilerle desteklenmesi açısından önemli olanaklar sunuyor.

Yerli halkların geleneksel bilgileri de çözüm arayışlarının parçası

Konferansta yalnızca yeni teknolojiler değil, yerli halkların doğayla kurdukları uzun süreli ilişkiler sonucunda geliştirdikleri geleneksel bilgi ve uygulamalar da gündeme geldi.

Özellikle orman yangınlarının önlenmesinde yerli toplulukların deneyimlerinden yararlanılması, bilimsel araştırmalarla geleneksel ekolojik bilginin birlikte değerlendirilmesine örnek oluşturuyor.

Bu yaklaşım, iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca teknolojik gelişmelerin değil, yerel toplulukların katılımının ve doğa koruma deneyimlerinin de önemini ortaya koyuyor.

Kıyı ülkelerinin yüzde 95'inden fazlası okyanusları iklim planlarına aldı

COP31'de sunulan yeni bir araştırmaya göre, kıyısı bulunan ülkeler ile ada devletlerinin yüzde 95'inden fazlası ulusal iklim planlarında okyanusların korunmasına yönelik önlemlere yer veriyor.

Ancak bu taahhütlerin yaklaşık yüzde 60'ının uygulanabilmesi için ek finansmana veya teknik desteğe ihtiyaç duyuluyor.

Okyanus ve İklim Platformu Uluslararası Politika Başkanı Marine Lecerf, yeni yükümlülüklerden çok mevcut taahhütlerin hayata geçirilmesinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı.

Pasifik gençlik iklim temsilcisi Brianna Fruean ise Fiji'deki Naidiri köyü sakinlerinin mercan resiflerini ve balık varlığını korumak amacıyla kendi kaynaklarıyla bir deniz koruma alanı oluşturduğunu anlattı. Fruean, kıyı topluluklarının iklim değişikliğine uyum önlemlerini kendi ceplerinden karşılamak zorunda bırakılmaması gerektiğine dikkat çekti.

Okyanuslar küresel ısınmanın fazla ısısının yüzde 90'ını emiyor

BM'nin aktardığı bilgilere göre okyanuslar, küresel ısınmanın yol açtığı fazla ısının yaklaşık yüzde 90'ını emerek iklim sisteminin dengelenmesinde kritik rol oynuyor.

Ancak deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, mercan resifleri, balıkçılık faaliyetleri ve kıyı yerleşimleri üzerinde giderek artan baskı oluşturuyor.

UNESCO Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu'ndan Joanna Post, deniz tabanının yalnızca yaklaşık yüzde 28'inin haritalandırıldığını belirterek okyanusların büyük bölümünün hâlâ yeterince araştırılmadığını söyledi.

UNESCO'nun çevresel DNA programı, dünyanın 25 deniz alanında yürütülüyor. Yerel topluluklar ve öğrenciler de üç ayda bir alınan su örnekleriyle çalışmalara katkıda bulunuyor.

Antalya'da 23 ülke orman yangınlarını önleme planını destekledi

COP31'de 23 ülke, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) desteklediği Antalya Entegre Yangın Yönetimi Eylem Planı'nı onayladı.

Plan, yangınlar başladıktan sonra müdahale edilmesinin yanı sıra yangın risklerinin önceden azaltılmasını hedefliyor.

FAO uzmanı Amy Duchelle, yerli halkların kontrollü ateş kullanımı ve arazi yönetimi konusundaki geleneksel bilgilerinin, büyük orman yangınlarının önlenmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.

Bu yaklaşımda bilimsel veriler, ekosistemlerin özellikleri ve yerel toplulukların deneyimleri birlikte değerlendiriliyor.

Mercan resiflerine 30 milyon doları aşan destek

Konferans kapsamında doğa koruma çalışmalarına ilişkin çeşitli girişimler de duyuruldu.

  • Mercan resifleri: Gelişmekte olan 22 ülkedeki koruma projeleri için 30 milyon doların üzerinde kaynak açıklandı.

  • Turba alanları: Bozulmuş 30 milyon hektarlık turba alanının iyileştirilmesi ve koruma çalışmaları için 100 milyar doların harekete geçirilmesi hedeflendi.

  • Ormanlar: Gana, 2,5 milyon hektarlık alanda ormansızlaşmayı azaltma çalışmalarına ilişkin ART TREES standardı kapsamında orman karbon kredisi alan ilk Afrika ülkesi oldu.

  • Yerli halkların hakları: 50'den fazla yerli halk ve topluluk örgütü, toprak haklarının korunması ve doğrudan finansman sağlanması çağrısında bulundu.

Türkiye ayrıca deniz kirliliğiyle mücadele çalışmalarını uzmanlık ve finansman olanaklarıyla buluşturmayı amaçlayan Deniz Çöpleri Eylem Platformu'nu tanıttı. Platformun çalışma alanları arasında deniz kaplumbağaları ve kuşlar için tehlike oluşturan terk edilmiş balıkçı ağları da bulunuyor.

Fosil yakıtlar ve iklim finansmanında uzlaşma sağlanamadı

Doğa koruma alanındaki girişimlere karşın COP31'in siyasi müzakerelerinde önemli görüş ayrılıkları devam ediyor.

17 Kasım'da görüşülen 18 sayfalık taslak karar metni, ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı ve iklim değişikliğine uyum konularında henüz ortak bir noktaya ulaşamadığını gösterdi.

Gelişmekte olan ülkeler, iklim krizinin etkileriyle mücadele edebilmek için daha fazla ve erişilebilir finansman talep ederken, finansmanın kapsamı ve sorumlulukların paylaşılması müzakerelerin temel başlıkları arasında bulunuyor.

COP31'in 20 Kasım'da tamamlanması planlanıyor. Okyanusların korunmasına ilişkin düzenlemelerin nihai anlaşmada hangi kapsamda yer alacağı ise görüşmelerin sonucuna bağlı olacak.

Bilimsel çözümler için siyasi karar ve finansman gerekiyor

Antalya'daki görüşmeler, iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel bilgi ve yerel deneyimlerin kullanılmasına yönelik olanakların arttığını ortaya koyarken, uygulama için gerekli finansmanın sağlanmasının önemini de gösteriyor.

Okyanusların korunması, mercan resiflerinin iyileştirilmesi, orman yangınlarının önlenmesi ve biyolojik çeşitliliğin izlenmesi gibi alanlarda geliştirilen yöntemlerin yaygınlaştırılması, hükümetlerin alacağı kararlar ve sağlayacağı kaynaklarla doğrudan bağlantılı.

COP31'in son günlerinde temel soru, ülkelerin doğayı korumaya yönelik taahhütlerini somut, finanse edilebilir ve uygulanabilir politikalara dönüştürüp dönüştüremeyeceği olacak.

Kaynak: Birleşmiş Milletler Haber Merkezi (UN News), 17 Kasım 2026.

SEO anahtar kelimeler: COP31, Antalya İklim Zirvesi, Birleşmiş Milletler, okyanusların korunması, iklim finansmanı, biyolojik çeşitlilik, UNESCO, çevresel DNA, orman yangınları, Antalya Eylem Planı.

Hashtag: #COP31 #Antalya #İklimKrizi #BirleşmişMilletler #Okyanuslar #BiyolojikÇeşitlilik #İklimFinansmanı #UNESCO #Çevre #HabereGüven