DEM Parti Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez, Bireysel Emeklilik Sistemi’nin (BES) emeklilik hakkını kamusal bir güvence olmaktan çıkararak piyasa koşullarına terk ettiğini belirterek, sistemin toplumsal etkilerinin araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde araştırma komisyonu kurulmasını talep etti.
İrmez, Meclis Başkanlığı’na sunduğu araştırma önergesinin gerekçesinde, emeklilik hakkının emekçilerin uzun yıllar süren mücadeleleri sonucunda kazanılmış temel bir hak olduğuna dikkat çekti. Günümüzde ise farklı ve hayati konuların tek bir yasa içerisinde düzenlenmesi gibi antidemokratik uygulamalarla bu hakkın aşındırıldığını ifade etti.
Bireysel Emeklilik Sistemi’nin, 1980’li yıllarda Dünya Bankası öncülüğünde geliştirilen neoliberal politikaların bir ürünü olduğunu vurgulayan İrmez, BES’in emekliliği bir hak olmaktan çıkarıp bireysel bir finansal risk alanına dönüştürdüğünü kaydetti.
Önergede, BES’in Türkiye’deki tarihsel gelişiminin sosyal devlet ilkesinden uzaklaşmanın somut bir göstergesi olduğu belirtildi. 2001 yılında yasalaşan ve 2003’te uygulanmaya başlanan sistemin, 2013’te devlet katkısıyla güçlendirildiği, OHAL döneminde çıkarılan düzenlemelerle ise fiilen zorunlu hale getirildiği hatırlatıldı. Son düzenlemelerle birlikte, devlet katkı oranının artırılması ya da sıfırlanması yetkisinin yürütmeye verilmesinin demokratik denetimi ortadan kaldırdığı ifade edildi.
İrmez, iktidarın BES üzerinden yaptığı tasarruf çağrılarının, mevcut emekli maaşlarının yetersizliğinin üstü örtülü bir itirafı olduğunu belirterek, yurttaşların birikimlerinin sermaye lehine bir finansman aracına dönüştürüldüğünü savundu. Emekliliğin piyasaya devredilemeyecek bir hak olduğunu vurguladı.
Araştırma önergesinde, BES ve benzeri piyasacı uygulamaların emekçiler üzerindeki ekonomik ve toplumsal etkilerinin kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiği belirtilerek, bireysel çözümler yerine toplumun tamamını kapsayan, kamusal ve güvenceli bir sosyal güvenlik sisteminin inşa edilmesi çağrısı yapıldı.
