Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan Ayten Ermiş Okçu’nun dört yaşındaki çocuğuna ilişkin başvurunun ardından Adalet Bakanlığına yedi soru yönelten Uysal Aslan, “Hiçbir çocuk, annesiyle bağını korumak ile dışarıdaki yaşamını sürdürmek arasında tercihe zorlanamaz” dedi.

DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, ceza infaz kurumlarında anneleriyle birlikte kalan 0-6 yaş grubundaki çocukların dışarıya çıkarılması ve yeniden kuruma kabul edilmesine ilişkin yeni sınırlamalar getirildiği yönündeki başvurular üzerine üç ayrı girişimde bulundu.

Uysal Aslan, 16 Kasım 2026 tarihli yazılı soru önergesiyle konuyu Adalet Bakanı Akın Gürlek’e yöneltirken, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden söz konusu talimat yazısının eksiksiz örneğini istedi. Ayrıca TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna başvurarak uygulamanın ülke genelinde araştırılmasını talep etti.

Milletvekilinin aktardığı bilgilere göre, ceza infaz kurumlarına gönderildiği belirtilen talimat, dışarıda bakımını üstlenebilecek yakını bulunan çocukların tamamen hapishane dışında, böyle bir yakını bulunmayanların ise tamamen annelerinin yanında kalmasını öngörüyor.

Ancak söz konusu talimatın içeriği ve hukuki dayanağı henüz Bakanlık tarafından kamuoyuna açıklanmış değil.

Gebze Cezaevindeki Dört Yaşındaki Çocuğun Durumu Gündeme Taşındı

Uysal Aslan’ın girişimlerine, Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan Ayten Ermiş Okçu’nun gönderdiği mektup da dayanak oluşturdu.

Okçu, kendisinin ve eşinin hapishanede bulunması nedeniyle dört yaşındaki çocuğunun dışarıda yakınlarının bakımında kaldığını aktardı.

Çocuğun hem annesiyle bağını koruyabilmesi hem de dışarıdaki aile ve sosyal yaşamını sürdürebilmesi amacıyla belirli aralıklarla annesinin yanına alındığını belirten Okçu, yeni uygulamayla bu imkânın sınırlandırıldığını ifade etti.

Uysal Aslan, bu tür sınırlamaların çocukların psikolojik gelişimi, aile bağları ve sosyal yaşamı üzerindeki etkilerinin araştırılması gerektiğini belirtti.

“Çocuklar İki Yaşam Arasında Tercihe Zorlanıyor”

Milletvekilinin açıklamasında, dışarıda bakımını üstlenebilecek yakını bulunan çocukların annelerinin yanına yeniden alınmasının sınırlandırılmasının çocuk hakları açısından sorun oluşturduğu vurgulandı.

Uysal Aslan, çocukların ebeveynlerinin hukuki durumundan bağımsız olarak hak sahibi bireyler olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Hiçbir çocuk, annesiyle bağını korumak ile dışarıdaki yaşamını sürdürmek arasında tercihe zorlanamaz. Çocuklar, ebeveynlerine uygulanan infaz rejiminin bir parçası hâline getirilemez.”

Uysal Aslan’a göre, bütün çocuklara aynı koşulların uygulanması yerine yaşları, gelişimsel ihtiyaçları, psikolojik durumları ve aile ilişkileri dikkate alınarak bireysel değerlendirme yapılması gerekiyor.

Adalet Bakanlığına Yedi Soru

Nevroz Uysal Aslan, 16 Kasım 2026 tarihli yazılı soru önergesinde Adalet Bakanı Akın Gürlek’ten şu konuların açıklığa kavuşturulmasını istedi:

  1. Ceza infaz kurumlarına çocukların kurum dışında veya annelerinin yanında kalmasına ilişkin yeni bir talimat gönderilip gönderilmediği, gönderildiyse tarihi, sayısı ve hukuki dayanağı.

  2. Dışarıda bakım sağlayabilecek bir yakının bulunmasının, çocuğun yeniden annesinin yanına alınmasının reddedilmesi için tek başına yeterli sayılıp sayılmadığı.

  3. Kamu Denetçiliği Kurumunun 12 Mart 2024 tarihli tavsiye kararı doğrultusunda hangi işlemlerin gerçekleştirildiği.

  4. Anayasa Mahkemesinin 24 Ekim 2024 tarihli Meryem Akay kararı sonrasında hangi düzenlemelerin yapıldığı.

  5. Ayten Ermiş Okçu’nun dört yaşındaki çocuğuna ilişkin herhangi bir sınırlama uygulanıp uygulanmadığı.

  6. Türkiye genelinde anneleriyle hapishanede kalan 0-6 yaş grubundaki çocukların sayısı ve son üç yılda yeniden kabul başvurularından kaçının reddedildiği.

  7. Çocukların anneleriyle bağlarını korurken dışarıdaki aile ve sosyal yaşamlarını da sürdürebilmelerine yönelik yeni bir uygulama hazırlanıp hazırlanmadığı.

Önergede özellikle çocukların üstün yararı ilkesinin her başvuruda ayrı ayrı değerlendirilip değerlendirilmediği soruldu.

Kamu Denetçiliği Kurumu 2024’te Benzer Bir Uygulamayı İncelemişti

Uysal Aslan’ın TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna sunduğu başvuruda, Kamu Denetçiliği Kurumunun (KDK) 12 Mart 2024 tarihli ve 2023/15514 başvuru numaralı tavsiye kararına da yer verildi.

Karara konu olayda, Diyarbakır Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda annesiyle kalan dört yaşındaki bir çocuğun babasıyla bir hafta geçirmek üzere kurum dışına çıkarılması durumunda, bir ay boyunca yeniden annesinin yanına alınmaması uygulaması incelenmişti.

KDK, çocuğun uyum sorunlarının önlenmesi gerekçesiyle getirilen sınırlamada, babasıyla ilişki kurma hakkının ve anne bakımına duyduğu ihtiyacın birlikte değerlendirilmediğini tespit etmişti.

Kurum, çocuğun üstün yararı çerçevesinde bütüncül değerlendirme yapılması ve buna uygun işlem tesis edilmesi yönünde Adalet Bakanlığına tavsiyede bulunmuştu.

Anayasa Mahkemesinin Meryem Akay Kararı Hatırlatıldı

Uysal Aslan’ın başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 24 Ekim 2024 tarihli ve 2021/56509 başvuru numaralı Meryem Akay kararına da dikkat çekildi.

Kararda, çocuğun annesinin yanına yeniden alınması talebinin Bakanlık talimatına dayanılarak reddedilmesi üzerine yapılan şikâyetin esastan incelenmemesi nedeniyle, aile hayatına saygı hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmedilmişti.

AYM, 0-6 yaş grubundaki çocukların belirli koşullarla annelerinin yanında kalabilmesinin bir hak olduğunu, çocukların psikolojik ve fizyolojik yapılarına uygun koşulların sağlanmasının devletin yükümlülükleri arasında bulunduğunu belirtmişti.

Mahkeme ayrıca idari talimatlarda yer alan zorunluluk hâllerinin somut olayın koşulları ve çocuğun üstün yararı dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştı.

Uysal Aslan, bu kararların ardından benzer sınırlamaların yeniden gündeme gelmesi nedeniyle Bakanlığın hangi düzenlemeleri yaptığının açıklanmasını istedi.

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna Başvuru

DEM Parti Milletvekili, Adalet Bakanlığına yönelttiği soru önergesinin yanı sıra TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanlığına, Çocuk Hakları Alt Komisyonuna iletilmek üzere başvuruda bulundu.

Başvuruda, ceza infaz kurumlarına gönderildiği belirtilen talimatın eksiksiz örneğinin temin edilmesi ve ülke genelindeki uygulamaların araştırılması istendi.

Uysal Aslan ayrıca, KDK ve AYM kararlarından sonra Bakanlık tarafından gerçekleştirilen düzenlemelerin incelenmesini talep etti.

Çocukların anneleriyle ve dışarıdaki aile üyeleriyle ilişkilerinin korunması amacıyla psikososyal uzman değerlendirmesine dayalı, bireysel ihtiyaçları gözeten, gerekçeli ve denetlenebilir bir uygulama oluşturulması için girişimde bulunulmasını istedi.

Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan Ayten Ermiş Okçu’nun çocuğunun durumunun da Komisyon tarafından ayrıca araştırılması talep edildi.

Talimat Yazısının Eksiksiz Örneği İstendi

Uysal Aslan, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü İyileştirme Daire Başkanlığına hitaben hazırladığı yazıda, hapishanelere gönderildiği belirtilen talimatın tarih ve sayısıyla birlikte eksiksiz örneğinin kendisine iletilmesini istedi.

13 Kasım 2026 tarihli talepte, düzenlemenin hukuki dayanağının, kapsamının ve çocuğun üstün yararı ilkesi bakımından değerlendirilmesinin amaçlandığı belirtildi.

“Çocukların Üstün Yararı Esas Alınmalı”

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna sunulan başvuruda, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, Birleşmiş Milletler Bangkok Kuralları ve Anayasa'nın 41'inci maddesindeki güvencelere de atıfta bulunuldu.

Başvuruda, Bangkok Kuralları'nın 49'uncu maddesi uyarınca anneleriyle birlikte hapishanede bulunan çocuklara mahpus muamelesi yapılmaması gerektiği hatırlatıldı.

Uysal Aslan, çocukların anne ve babalarıyla ilişki kurma hakkının ebeveynlere tanınmış bir imkândan ibaret olmadığını, doğrudan çocukların sahip olduğu bir hak olduğunu vurguladı.

Milletvekili, çocukların bireysel ihtiyaçlarını ve aile bağlarını gözeten uygulamaların geliştirilmesini isterken, Adalet Bakanlığından ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonundan gelecek yanıtların takipçisi olacağını bildirdi.

Bakanlığın yanıtı, söz konusu talimatın gerçekten yürürlüğe konulup konulmadığının, hangi ceza infaz kurumlarında uygulandığının ve çocukların anneleriyle ilişkilerine yönelik sınırlamaların hukuki dayanağının açıklığa kavuşturulması açısından önem taşıyor.