Hakkında icra takibi başlatılan kişi, takip türüne ve kendisine gönderilen belgeye göre borca itiraz etme, ödeme yapma, hukuka aykırı icra işlemlerini şikâyet etme veya borçlu olmadığının tespitini isteme gibi haklara sahip olabilir. Ancak bu hakların kullanılabilmesi için ödeme emrinin tebliğ tarihi, takibin dayanağı ve kanuni süreler dikkatle incelenmelidir.
İcra takibi, yalnızca borcunu ödemeyen kişilerin malvarlığına haciz uygulanması anlamına gelmez. Aynı zamanda alacaklının talebinin hukuka uygunluğunun denetlenmesini, borçlunun itirazlarını ileri sürebilmesini ve kanunen haczedilemeyen malların korunmasını sağlayan kuralları da içerir.
Özellikle banka hesabına bloke konulması, maaştan kesinti yapılması veya taşınmaz üzerine haciz şerhi işlenmesi gibi işlemlerde doğru başvuru yolunun belirlenmesi önem taşır.
İcra Takibi Nedir ve Nasıl Başlatılır?
İcra takibi, alacaklının alacağını devletin cebri icra organları aracılığıyla tahsil etmeye çalıştığı hukuki süreçtir.
İcra takipleri, alacağın dayanağına göre farklı yöntemlerle yürütülebilir. Başlıca takip türleri şunlardır:
• İlamsız icra takibi: Belirli para ve teminat alacakları için önceden mahkeme kararı bulunmadan başlatılabilir.
• İlamlı icra takibi: Mahkeme kararına veya ilam niteliğindeki bir belgeye dayanır.
• Kambiyo senetlerine özgü takip: Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerinden doğan alacaklarda uygulanır.
• Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip: Rehinle güvence altına alınmış alacaklarda gündeme gelir.
• Kira alacağı ve tahliyeye ilişkin takipler: İcra ve İflas Kanunu'ndaki özel hükümler çerçevesinde yürütülebilir.
Takip türünün doğru belirlenmesi önemlidir. Çünkü itirazın yapılacağı makam, süreler ve itirazın takibi durdurup durdurmayacağı değişebilir.
Ödeme Emri Geldiğinde İlk Olarak Ne Yapılmalı?
Ödeme emri, bir icra takibinin başlatıldığını ve alacaklının belirli bir alacak talebinde bulunduğunu borçluya bildiren resmî belgedir.
Ödeme emri alan kişinin öncelikle şu bilgileri kontrol etmesi gerekir:
1. İcra müdürlüğünün adı ve dosya numarası
2. Alacaklının kimliği
3. Talep edilen ana para
4. Faiz ve takip giderleri
5. Borcun hangi işlemden kaynaklandığı
6. Tebligatın hangi tarihte yapıldığı
7. Belirtilen itiraz ve ödeme süreleri
8. Takibin ilamlı mı yoksa ilamsız mı olduğu
Ödeme emrinin gönderilmiş olması, alacağın her durumda mahkeme tarafından kesin biçimde kabul edildiği anlamına gelmez.
Özellikle genel haciz yoluyla ilamsız takiplerde alacaklı, önceden bir mahkeme kararı almadan takip başlatabilir.
Bu nedenle borcun gerçekten mevcut olup olmadığı ve doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
İcra Takibine Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir?
Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğinden itibaren yedi gün içerisinde icra dairesine itiraz edebilir.
Borca itiraz;
• Borcun hiç bulunmadığı,
• Borcun daha önce ödendiği,
• Talep edilen miktarın hatalı olduğu,
• Faizin yanlış hesaplandığı,
• Borcun zamanaşımına uğradığı
gibi nedenlere dayanabilir.
Ayrıca belirli koşullarda icra dairesinin yetkisine veya takip dayanağındaki imzaya itiraz edilmesi mümkündür.
Ancak kambiyo senetlerine özgü takiplerde, ilamlı takiplerde ve diğer özel takip türlerinde farklı usul ve süreler bulunur.
Bu nedenle her ödeme emri için yedi günlük itiraz süresinin geçerli olduğu düşünülmemelidir.
Borca İtiraz Edilirse İcra Takibi Durur mu?
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte usulüne uygun ve süresinde yapılan itiraz, takibi durdurur.
Ancak takibin durması borcun ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Alacaklı, itirazın ardından şartlarına göre;
• İtirazın kaldırılmasını,
• İtirazın iptalini,
• Alacağın dava yoluyla tespit ve tahsilini
talep edebilir.
İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması, farklı koşullara ve sürelere bağlı hukuki yollardır.
Alacaklı elindeki belgenin niteliğine göre uygun yöntemi değerlendirmelidir.
Borçlu açısından ise itirazın yalnızca takip işlemlerini durdurduğu, alacaklının yargı yoluna başvurmasını engellemediği bilinmelidir.
İcra Takibine İtiraz Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte süresi içerisinde itiraz edilmemesi hâlinde takip kesinleşebilir.
Takibin kesinleşmesinden sonra alacaklı, kanunen haczi mümkün olan mal ve alacaklar üzerinde haciz uygulanmasını talep edebilir.
Ancak itiraz süresinin geçirilmiş olması her durumda hiçbir hukuki yol kalmadığı anlamına gelmez.
Olayın özelliklerine göre;
• Usulsüz tebligat şikâyeti,
• Gecikmiş itiraz,
• Menfi tespit davası,
• İstirdat davası,
• İcra işlemlerine yönelik şikâyet
gibi farklı yollar gündeme gelebilir.
Bu başvuruların her biri farklı şartlara tabi olduğundan ödeme emrinin, tebligatın ve dosyanın birlikte incelenmesi gerekir.
Banka Hesabına Haciz Konulabilir mi?
Kesinleşmiş bir icra takibinde, borçlunun bankalardaki haczedilebilir alacakları üzerine haciz uygulanabilir.
Banka kendisine ulaşan haciz yazısı üzerine hesapta bulunan belirli bir tutarın kullanımını engelleyebilir.
Ancak banka hesabındaki her bloke icra müdürlüğünün haciz işleminden kaynaklanmaz.
Bazı blokeler;
• Vergi e-haczi,
• SGK alacağı,
• Mahkeme tedbiri,
• Bankanın sözleşmeye dayalı mahsup işlemi
nedeniyle uygulanabilir.
Bu nedenle ilk aşamada bankanın uyguladığı işlemin hukuki kaynağı belirlenmelidir.
Banka tarafından gönderilen açıklama, icra dosyası ve hesap hareketleri birlikte değerlendirilmeden blokenin hangi yöntemle kaldırılabileceği kesin olarak söylenemez.
Maaşın Tamamına Haciz Konulabilir mi?
İcra ve İflas Kanunu'nda ücret ve maaş hacizleri bakımından özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Maaşın haczedilebilir kısmı ile emekli aylığının korunmasına ilişkin hükümler aynı değildir.
İşçi ücretleri, emekli aylıkları, nafaka alacakları ve bazı sosyal yardımlar bakımından farklı kanuni sınırlamalar uygulanabilir.
Örneğin 5510 sayılı Kanun kapsamında bağlanan emekli aylıkları, kanunda belirtilen istisnalar dışında özel korumaya sahiptir.
Buna karşılık çalışma karşılığı alınan ücretlerde kısmi haciz uygulanması mümkündür.
Hangi oranda kesinti yapılabileceği ve mevcut hacizlerin sırası, gelirin türü ile uygulanacak kanuni hükümlere göre değerlendirilmelidir.
Eve Haciz Gelirse Hangi Eşyalar Alınabilir?
İcra takibinin kesinleşmesi, borçlunun evindeki bütün eşyaların haczedilebileceği anlamına gelmez.
İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinde bazı mallar için haczedilmezlik hükümleri bulunmaktadır.
Ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyaları bakımından özel koruma mevcuttur. Ancak para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi mallar bakımından farklı değerlendirmeler yapılabilir.
Bir eşyanın haczedilip haczedilemeyeceği belirlenirken;
• Eşyanın niteliği,
• Kullanım amacı,
• Kanundaki istisnalar,
• Mülkiyet durumu
birlikte incelenir.
Borçluya ait olmayan üçüncü kişi mallarının haczedilmesi durumunda ise istihkak iddiası gündeme gelebilir.
Hukuka Aykırı Hacze Karşı Nereye Başvurulur?
İcra müdürlüğü tarafından yapılan bir işlemin kanuna aykırı olduğu düşünülüyorsa, işlemin niteliğine göre icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür.
Ancak kanunda farklı süreler veya süresiz şikâyet imkânı bulunan hâller mevcuttur.
Bu nedenle;
• Borca itiraz,
• Haczedilmezlik şikâyeti,
• Usulsüz tebligat şikâyeti,
• İhalenin feshi
gibi işlemlerin aynı başvuru yolu olduğu düşünülmemelidir.
İcra takipleri, haciz işlemleri ve borçlu hakları hakkında diyarbakır icra avukatı sayfasında da takip türlerine göre hukuki süreçlere ilişkin bilgiler yer almaktadır.
İcra Borcu Ödendikten Sonra Haciz Otomatik Olarak Kalkar mı?
Borcun tamamen ödenmesi, haczin kaldırılması için önemli bir aşamadır. Ancak banka, araç veya taşınmaz üzerindeki kayıtların anında kaldırıldığı varsayılmamalıdır.
İcra dosyasında;
• Ana para,
• Faiz,
• Vekâlet ücreti,
• Harç,
• Takip giderleri
gibi kalemler bulunabilir.
Dosyanın güncel borç hesabı kontrol edilmeli ve gerekli işlemler tamamlandıktan sonra ilgili kurumlara haczin kaldırılması bildirilmelidir.
Ayrıca aynı mal üzerinde başka icra dosyalarından haciz bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Tek bir dosyanın kapanması, diğer hacizleri kendiliğinden kaldırmaz.
İcra Dosyası İçin Hukuki İnceleme Nasıl Yapılır?
İcra dosyalarının incelenmesinde yalnızca borç miktarına bakılması yeterli değildir.
Dosyanın;
• Dayanağı,
• Takip türü,
• Tebligatları,
• Ödeme ve itiraz tarihleri,
• Haciz kayıtları,
• Önceki ödemeleri,
• Faiz hesabı
birlikte ele alınmalıdır.
Çevrim içi ortamda diyarbakır avukat numaraları gibi aramalarla iletişim bilgisi araştıran kişilerin, avukatın baro kaydını ve ilgilendikleri hukuki çalışma alanını ayrıca doğrulaması önemlidir.
Diyarbakır'da faaliyet gösteren Diyarbakır Avukat Berivan Solmaz tarafından yayımlanan hukuk içeriklerinde de icra ve haciz süreçlerinin takip türüne göre farklı kurallara tabi olduğu açıklanmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Borcum yok ama icra takibi başlatılmış, ne yapmalıyım?
Ödeme emri ve tebliğ tarihi kontrol edilmelidir. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borca ilişkin itirazların kural olarak yedi günlük süre içerisinde icra dairesine bildirilmesi gerekir.
İcra borcuna itiraz etmek için avukat zorunlu mu?
Genel olarak kişinin kendi adına itiraz yapması mümkündür. Ancak yanlış takip türüne göre başvuru yapılması veya sürenin kaçırılması hukuki sonuç doğurabilir.
İcra takibi başlatılması kredi borcunun kesinleştiğini gösterir mi?
Hayır. İlamsız takipte önceden mahkeme kararı bulunması zorunlu değildir. Takibin kesinleşmesi ile borcun mahkeme hükmüyle maddi hukuk bakımından kesin olarak tespit edilmesi de aynı kavram değildir.
Borcu ödedim ama hesabımda bloke var, neden?
Ödeme dosyaya işlenmemiş, masraf bakiyesi kalmış veya bankaya haciz kaldırma bildirimi ulaşmamış olabilir. Ayrıca başka dosyadan haciz bulunabilir.
Haczedilen eşya bana ait değilse ne yapılabilir?
Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası, İcra ve İflas Kanunu'ndaki istihkak hükümlerine göre değerlendirilebilir. Eşyanın kime ait olduğunu gösteren belgeler önemlidir.
Hukuki Dayanaklar
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takip türü, tebligat tarihi, alacağın niteliği ve dosyada yapılan işlemler başvuru süresini ve kullanılabilecek hukuki yolları değiştirebilir.





