TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) ve Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), teleferik, telesiyej ve teleski gibi kablolu taşıma sistemlerinde ruhsatlandırma, bakım ve periyodik muayenelerin eksiksiz yapılması çağrısında bulundu. Bazı işletmelerde zorunlu kontrollerin zamanında gerçekleştirilmediğine dikkat çeken meslek odaları, “Denetim kamusal bir görevdir, piyasanın insafına bırakılamaz” uyarısında bulundu.
TMMOB Makina Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası, 21 Ekim 2026 tarihinde yaptıkları ortak açıklamada, Türkiye genelinde turizm, ulaşım ve rekreasyon amacıyla kullanılan kablolu taşıma sistemlerinin güvenliğine ilişkin önemli uyarılarda bulundu.
Özellikle turizm merkezlerinde binlerce yerli ve yabancı ziyaretçinin kullandığı teleferik, telesiyej ve teleski sistemlerinde bakım, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinin hayati önem taşıdığı vurgulandı.
Meslek odaları, sahadan elde edilen bulguların bazı işletmelerde zorunlu periyodik muayenelerin geciktirildiğini veya yeterince önemsenmediğini ortaya koyduğunu belirterek, ihmallerin ciddi kazalara yol açabileceğine dikkat çekti.
“Bazı işletmeler zorunlu kontrolleri zamanında yaptırmıyor”
Ortak açıklamada, kablolu taşıma sistemlerinin yüksek risk taşıyan mekanik ve elektromekanik bileşenlerden oluştuğu hatırlatıldı. Taşıyıcı halatlar, yüksek hat açıklıkları, fren ve tahrik sistemleri ile elektrik ve otomasyon altyapısındaki olası arızaların doğrudan insan yaşamını tehdit edebileceği belirtildi.
MMO ve EMO, özellikle periyodik kontrollerin ertelenmesine ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Periyodik muayene süreçlerinin maliyet unsuru olarak görülmesi ya da operasyonel süreçleri aksattığı düşüncesiyle ertelenmesi, kabul edilebilir bir yaklaşım değildir.”
Denetim ve bakım eksikliklerinin sistem güvenliğini tehlikeye attığını vurgulayan odalar, Türkiye'de ve dünyada geçmişte yaşanan kazaların ihmallerin ağır sonuçlarını ortaya koyduğunu ifade etti.
Teleferik ve telesiyejlerde yılda en az bir muayene zorunlu
Açıklamada, kablolu taşıma tesislerinin denetimine ilişkin yasal düzenlemelere de yer verildi.
23 Temmuz 2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle Makina Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası'nın, kablolu taşıma tesislerinin ruhsatlandırılması aşamasındaki teknik denetim, kontrol ve uygunluk değerlendirmesi için yetkilendirildiği hatırlatıldı.
25 Nisan 2013 tarihinde yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında ise insan taşımak amacıyla kullanılan kablolu taşıma sistemlerinin en az yılda bir kez periyodik muayeneden geçirilmesinin yasal zorunluluk olduğu belirtildi.
Bu muayenelerde taşıyıcı halatlardan bağlantı elemanlarına, mekanik sistemlerden fren donanımlarına, elektrik altyapısından otomasyon sistemlerine kadar yolcu güvenliğini etkileyen bütün unsurların incelenmesi gerektiği vurgulandı.
1 Ocak 2027'de yeni dönem başlayacak
Meslek odaları, kablolu taşıma sistemlerinin periyodik muayenelerinde 1 Ocak 2027 itibarıyla akreditasyon zorunluluğunun başlayacağını da duyurdu.
Yeni düzenlemeyle birlikte muayene süreçlerinin daha standart hale getirilmesinin ve uluslararası kabul gören kriterlere uygunluğun güçlendirilmesinin hedeflendiği ifade edildi.
MMO ve EMO, bu sürecin yalnızca teknik bir düzenleme olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, bağımsız ve tarafsız denetimin güçlendirilmesinin kamu güvenliği açısından önem taşıdığını belirtti.
“Ruhsatlandırma yalnızca belge alma işlemi değildir”
Açıklamada, kablolu taşıma tesislerinin projelendirme, kurulum, test, kabul ve işletmeye alma aşamalarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret edildi.
Ruhsatlandırma süreçleri tamamlanmadan tesislerin işletmeye alınmasının mevzuata aykırılık oluşturmasının yanı sıra ciddi güvenlik risklerine neden olabileceği kaydedildi.
Meslek odaları, ruhsatlandırma ve denetim işlemlerinin yalnızca belge teminine yönelik bir formalite olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, işletmecilerin bakım ve kontrolleri zamanında gerçekleştirmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.
Denetim raporları şeffaf ve izlenebilir olmalı
MMO ve EMO, kablolu taşıma tesislerine ilişkin denetim süreçlerinin kamuoyuna karşı şeffaf yürütülmesi çağrısında da bulundu.
Yapılan bakım ve kontrollerin kayıt altına alınması, raporlanması ve gerektiğinde kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirten odalar, bu uygulamaların hem hesap verebilirliği artıracağını hem de güvenlik kültürünü güçlendireceğini ifade etti.
Yetkili kurumların denetim faaliyetlerini kesintisiz sürdürmesi, tespit edilen uygunsuzluklara karşı gerekli yaptırımları uygulaması ve işletmelerin mevzuata uygunluğunu düzenli olarak izlemesi gerektiği kaydedildi.
Açıklamada, “Denetim kamusal bir görevdir, piyasanın insafına bırakılamaz” ifadeleriyle denetim mekanizmalarının bağımsızlığına ve sürekliliğine dikkat çekildi.
MMO ve EMO'dan yetkililere ortak çağrı
İki meslek odası, kablolu taşıma sistemlerinde güvenliğin sağlanabilmesi için kamu kurumları, yerel yönetimler, işletmeciler ve teknik denetim kuruluşlarının eşgüdüm içinde hareket etmesi gerektiğini belirtti.
İnsan yaşamını doğrudan ilgilendiren bu sistemlerde bakım ve kontrol süreçlerinin ekonomik gerekçelerle ertelenemeyeceğini vurgulayan MMO ve EMO, ortak açıklamalarını şu çağrıyla tamamladı:
“İlgili odalar olarak üzerimize düşen tüm görevlere hazır olduğumuzu belirtiyor; tüm ilgili kurum ve kuruluşları, işletmecileri ve yetkililerini mevzuata uygun hareket etmeye, denetim süreçlerini aksatmamaya ve kamu güvenliğini her şeyin üzerinde tutmaya davet ediyoruz.”
İki meslek odasının ortak açıklaması, özellikle turizm bölgelerinde yoğun kullanılan kablolu taşıma sistemlerinin güvenliği, işletmecilerin yasal sorumlulukları ve kamusal denetimin etkinliği konularını yeniden gündeme taşıdı.
