Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği’nin (SPoD) dört kurucusunun yargılandığı davanın ilk duruşması, 18 Kasım’da İstanbul Adliyesi’nde görülecek. Uluslararası Af Örgütü, LGBTİ+ hak savunucularına yönelik suçlamaların düşürülmesini ve tutuklu bulunanların serbest bırakılmasını istedi. Aralarında Uluslararası Af Örgütü’nün de bulunduğu 38 insan hakları kuruluşu ise derneklerin kapatılmasına yönelik girişimlere son verilmesi çağrısında bulundu.

İSTANBUL – Türkiye’de LGBTİ+ hakları alanında faaliyet yürüten sivil toplum kuruluşlarına yönelik soruşturma ve davalar, insan hakları örgütlerinin gündeminde. Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği’nin (SPoD) dört kurucusu hakkında açılan davanın ilk duruşması, 18 Kasım 2026 Çarşamba günü saat 13.30’da İstanbul Adliyesi 27. Asliye Ceza Mahkemesi’nde yapılacak.

Duruşma öncesinde açıklama yayımlayan Uluslararası Af Örgütü, insan hakları savunucularının yürüttükleri faaliyetler nedeniyle yargılanmasının ifade ve örgütlenme özgürlüğü açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

Esther Major: “Bu Dava Yeni Bir Baskı Dalgasının Başlangıcı Olabilir”

Uluslararası Af Örgütü Avrupa Bölgesel Direktör Yardımcısı Esther Major, SPoD’un dört kurucusunun bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Major, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığa karşı yılmadan mücadele eden örgütün dört kurucu üyesinin, bu önemli çalışmaları nedeniyle bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya olmaları son derece kaygı verici.”

Davanın yalnızca SPoD kurucularını ilgilendirmediğini vurgulayan Major, LGBTİ+ örgütlerini hedef alan soruşturma ve kapatma girişimlerinin diğer sivil toplum kuruluşları üzerinde de baskı oluşturabileceğini ifade etti.

Major, SPoD davasının benzer nitelikteki başka yargılamaların başlangıcı olabileceği uyarısında bulundu.

“LGBTİ+ Haklarını Savunmak Suç Değildir”

Esther Major, LGBTİ+ hak savunucularının yargılanması ve derneklere yönelik kapatma taleplerinin Türkiye’de insan hakları alanındaki örgütlenme özgürlüğünü tehdit ettiğini belirtti.

İnsanların cezalandırılma kaygısı taşımadan insan haklarını savunabilmesi gerektiğini ifade eden Major, açıklamasında şu çağrıyı yaptı:

“Türkiye yetkilileri, yargılanan insan hakları savunucularına yöneltilen tüm suçlamaları düşürmeli, yalnızca insan haklarını kullandığı veya savunduğu için tutulan tüm kişileri derhal ve koşulsuz serbest bırakmalı ve dernekleri insan hakları çalışmaları nedeniyle kapatma girişimlerine son vermeli.”

38 İnsan Hakları Kuruluşundan Ortak Açıklama

Uluslararası Af Örgütü’nün de aralarında bulunduğu 38 insan hakları kuruluşunun oluşturduğu İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı (İHSDA), LGBTİ+ örgütlerine yönelik soruşturma ve davalar hakkında ortak açıklama yayımladı.

Açıklamada, insan hakları savunucularının tutuklanması, derneklerin kapatılmasının talep edilmesi ve hak savunuculuğu faaliyetlerinin cezai suçlamalara dayanak yapılmasının temel hak ve özgürlükleri ihlal ettiği savunuldu.

İHSDA, Türkiye’de birden fazla LGBTİ+ örgütünün kurucuları ve yöneticileri hakkında benzer suçlamalarla yargı süreçlerinin yürütüldüğünü bildirdi.

SPoD, HEVİ ve Lambdaistanbul Kurucuları Yargılanıyor

Ortak açıklamada paylaşılan bilgilere göre İstanbul’da üç farklı derneğin toplam 15 kurucusu hakkında kovuşturma yürütülüyor.

Dernek

Hakkında dava açılan kurucu sayısı

SPoD

4

HEVİ LGBTİ+

5

Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği

6

Toplam

15

İHSDA’nın açıklamasına göre kurucular, Dernekler Kanunu’nun 32/1-p maddesi kapsamında “kanunlarla yasaklanan amaçlarla dernek kurmak” suçlamasıyla yargılanıyor.

SPoD’un iki, HEVİ LGBTİ+’nın ise üç kurucusunun tutuklu olduğu bildirildi. İddianamelerde derneklerin feshedilmesinin de talep edildiği belirtildi.

Kaos GL Yöneticileri ve Bir Gazeteci Hakkında da Suçlama

Ortak açıklamada Ankara’da faaliyet yürüten Kaos GL’ye yönelik yargı süreçlerine de yer verildi.

İHSDA’nın aktardığına göre Kaos GL’nin yönetim ve denetim kurullarında görev yapan 16 kişi ile 2024 yılında derneğin internet sitesinde yazısı yayımlanan bir gazeteci hakkında suçlamalar yöneltildi.

Bu kişilerin Dernekler Kanunu kapsamında yöneltilen suçlamaların yanı sıra Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesinde düzenlenen “müstehcenlik” suçlamasıyla da karşı karşıya olduğu belirtildi.

Açıklamada, gazetecinin de aralarında bulunduğu beş kişinin tutuklu olduğu bildirildi.

Böylece insan hakları örgütlerinin açıklamasında adı geçen SPoD, HEVİ LGBTİ+ ve Kaos GL dosyalarında toplam 10 kişinin tutuklu olduğu ifade edildi.

Lambdaistanbul’un Ofisinin Mühürlendiği Açıklandı

İHSDA açıklamasında, Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği’nin İstanbul’daki ofisinin 11 Kasım’da İstanbul Valiliği tarafından “izinsiz lokal işletildiği” iddiasıyla mühürlendiği bilgisi de paylaşıldı.

Ayrıca LGBTİ+ bireylerin ebeveynleri ve yakınlarının oluşturduğu LİSTAG dahil olmak üzere başka hak örgütlerinin de “Ailem Güvende” adı verilen operasyonlarla bağlantılı soruşturmalara konu olduğu belirtildi.

Dernek Faaliyetleri Suçlamalara Dayanak Yapıldı

İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı, iddianamelerde derneklerin olağan faaliyetlerinin suçlamalara gerekçe gösterildiğini bildirdi.

Ortak açıklamaya göre suçlamalara dayanak yapılan faaliyetler arasında ayrımcılıkla mücadele çalışmaları, hukuki ve psikososyal destek, sağlık hizmetlerine erişim konusunda bilgilendirme, atölyeler, toplantılar ve sosyal medya paylaşımları bulunuyor.

İHSDA, bu çalışmaların insan hakları savunuculuğu ve örgütlenme özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

“Bağımsız Sivil Toplum Üzerinde Caydırıcı Etki Yaratabilir”

38 insan hakları kuruluşunun ortak açıklamasında, soruşturmaların yalnızca LGBTİ+ örgütlerini değil, Türkiye’de faaliyet gösteren diğer bağımsız sivil toplum kuruluşlarını da etkileyebileceği vurgulandı.

Açıklamada, insan hakları faaliyetlerinin kovuşturmalara dayanak yapılmasının ve derneklerin kapatılmasının talep edilmesinin ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ve keyfi tutuklamadan korunma güvenceleri açısından ciddi sorunlar doğurduğu ifade edildi.

İHSDA, insan hakları savunuculuğunun cezai ve idari yaptırımlarla sınırlandırılmaması gerektiğini belirtti.

İnsan Hakları Örgütleri Davaları Takip Edecek

İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı, 18 Kasım’da SPoD kurucularının ilk duruşmasıyla başlayacak yargı süreçlerini yakından izleyeceklerini duyurdu.

Ağ, LGBTİ+ örgütleri ve hak savunucularıyla dayanışma içerisinde ifade ve örgütlenme özgürlüğünü savunmayı sürdüreceklerini açıkladı.

Uluslararası Af Örgütü ve İHSDA, hak savunucularına yöneltilen suçlamaların düşürülmesini, yalnızca insan hakları faaliyetleri nedeniyle tutulan kişilerin serbest bırakılmasını ve derneklere yönelik kapatma girişimlerinin sona erdirilmesini talep etti.

Kaynak: Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı'nın 18 Kasım 2026 tarihli duruşma öncesi açıklamaları. İHSDA ortak açıklaması