İHD Adana Şube Başkanı Av. Yasemin Dora Şeker, silahsızlanma sürecinin demokratikleşme, hukuki güvenceler ve geçmişle yüzleşme adımlarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtti. Siyasi partiler ile emek ve demokrasi bileşenlerinin de destek verdiği açıklamada, kayyum uygulamalarına son verilmesi, AİHM ve AYM kararlarının uygulanması, hasta mahpusların serbest bırakılması ve bağımsız izleme mekanizmalarının oluşturulması istendi.
ADANA – İnsan Hakları Derneği (İHD) Adana Şubesi, 11 Kasım 2026 Çarşamba günü saat 12.30’da şube binasında düzenlediği basın açıklamasında, çözüm sürecinin kalıcı ve demokratik bir barışa dönüşebilmesi için hükümet ve TBMM’ye çağrıda bulundu.
Siyasi parti temsilcileri ile emek ve demokrasi bileşenlerinin de katılarak destek verdiği basın açıklamasını İHD Adana Şube Başkanı Av. Yasemin Dora Şeker okudu.
“Çözüm Süreci İçin Acilen Atılması Gereken 5 Adım” başlıklı açıklamada, silahsızlanma sürecinin hukuki reformlar, demokratikleşme, toplumsal katılım ve geçmişle yüzleşme mekanizmalarıyla birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Şeker: “Barış Süreci Demokratikleşme ve Hukuksal Reformlarla Desteklenmeli”
İHD Adana Şube Başkanı Av. Yasemin Dora Şeker, açıklamasında TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026 tarihinde kabul ettiği rapor ile 18 Ağustos 2026'da yayımlandığı belirtilen 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'u değerlendirdi.
Söz konusu yasal düzenlemenin eksikliklerine rağmen çözüm süreci açısından önemli bir adım olarak görüldüğünü belirten Şeker, temel hak ve özgürlükler alanında yaşanan sorunların devam ettiğine dikkat çekti.
İfade özgürlüğü, protesto hakkı, medya özgürlüğü, muhalefete ve sivil topluma yönelik müdahalelerin toplumsal güvensizliği derinleştirdiğini ifade eden Şeker, barış sürecinin demokratikleşme ve hukuksal reformlarla desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Birleşmiş Milletlerin çatışma çözümüne ilişkin rehberlerinde kapsayıcılık, güven artırıcı önlemler, hukuki güvenceler ve geçmişte yaşanan ihlallerle yüzleşmenin önemine dikkat çekildiğini hatırlatan Şeker, hükümet ve TBMM'nin atması gereken adımları beş başlık altında sıraladı.
1. “Kanunun Uygulanması Şeffaf ve Denetlenebilir Olmalı”
Şeker, 7595 sayılı Kanun'un uygulanmasında şeffaflığın, öngörülebilirliğin ve hukuki güvencelerin esas alınması gerektiğini belirtti.
Kanunun 1, 3 ve 6. maddelerinde silahsızlanma ve örgütün fiili varlığının sona erdiğinin tespit edilmesine ilişkin düzenlemeler bulunduğunu aktaran Şeker, bu sürecin Millî Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından belirli soruşturma, kovuşturma ve mahkûmiyetlerin infazına ilişkin erteleme hükümlerinin uygulanmasının öngörüldüğünü ifade etti.
İHD Adana Şubesi, silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterlerin kamuoyuna açıklanmasını, tespit ve teyit süreçlerinin güvenlik bakımından sakınca oluşturmayan sonuçlarının düzenli olarak paylaşılmasını istedi.
Kanunun uygulanmasındaki belirsizliklerin giderilmesi ve TBMM'nin denetim yetkisinin etkili biçimde kullanılması gerektiği vurgulandı.
2. “Hukuki Belirsizlikler Giderilmeli, Ayrımcılık Önlenmeli”
Kanunun genel bir infaz reformu olmadığını, belirli suçları ve PKK/KCK ile bağlantılı faaliyetleri kapsayan özel koşullara bağlı bir geçiş dönemi düzenlemesi olduğunu belirten Şeker, uygulamada ortaya çıkabilecek hukuki belirsizliklere dikkat çekti.
Açıklamada, soruşturma ve kovuşturmalar ile bazı mahkûmiyetlerin infazı bakımından beş veya on yıllık erteleme sürelerinin öngörüldüğü belirtildi.
Şeker, kanundan yararlanma koşullarının ve başvuru usullerinin açık, nesnel ve öngörülebilir kriterlere bağlanması gerektiğini ifade etti.
Benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamaların önlenmesi gerektiğini vurgulayan Şeker, süreç kapsamında geri dönecek kişilerin barınma, sağlık hizmetlerine erişim, ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama katılım haklarının da güvence altına alınmasını istedi.
3. “Demokratikleşme Silahsızlanmanın Tamamlanmasına Bağlanmamalı”
Basın açıklamasının önemli başlıklarından biri, demokratikleşme adımlarının silahsızlanma sürecinin tamamlanması beklenmeden hayata geçirilmesi talebi oldu.
İHD Adana Şube Başkanı Şeker, uluslararası deneyimlerin silahsızlanma süreçlerinin hukuki reformlar ve demokratikleşme adımlarıyla desteklenmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirtti.
Şeker, hükümete yönelik talepleri şöyle sıraladı:
-
Kayyum uygulamalarına son verilmeli, seçilmiş belediye başkanları görevlerine iade edilmeli. Bunun hukuken mümkün olmadığı durumlarda belediye meclislerinin kendi içlerinden başkan vekili seçmesi sağlanmalı.
-
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararları derhal ve eksiksiz uygulanmalı.
-
İnfaz Kanunu, infazda eşitlik, umut hakkı ve uluslararası insan hakları standartları esas alınarak yeniden düzenlenmeli.
-
Hasta mahpuslar derhal serbest bırakılmalı.
-
İfade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlükleri AYM ve AİHM standartlarına uygun biçimde güvence altına alınmalı.
-
Kürt kimliği, dil, kültür ve eşit yurttaşlık alanlarındaki sorunlar demokratik siyaset içinde ele alınmalı.
Şeker, bu düzenlemelerin silahsızlanma sürecinden bağımsız olarak temel hak ve özgürlüklerin gereği olduğunu vurguladı.
4. “Süreç Yalnızca Güvenlik Kurumlarının Değerlendirmesine Bırakılmamalı”
Çözüm sürecinin izlenmesi ve denetlenmesinde Meclis'in etkin rol üstlenmesi gerektiğini belirten Şeker, bağımsız ve çoğulcu bir izleme mekanizması oluşturulması çağrısında bulundu.
7595 sayılı Kanun'un 7. maddesinde sürecin takibi ve koordinasyonu amacıyla yürütme organı bünyesinde bir kurul oluşturulmasının, TBMM'nin düzenli olarak bilgilendirilmesinin ve Meclis Başkanlığınca bir İzleme Komisyonu kurulmasının öngörüldüğünü aktardı.
Silahsızlanmanın doğrulanmasının teknik uzmanlık gerektirebileceğini belirten Şeker, sürecin geleceğinin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmelerine bırakılmaması gerektiğini ifade etti.
İHD Adana Şubesi, TBMM İzleme Komisyonunun düzenli aralıklarla bilgi almasını, değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşmasını ve sürecin ilerleyişine ilişkin dönemsel raporlar yayımlanmasını istedi.
İnsan hakları örgütleri, akademisyenler, hukukçular, barolar ve sivil toplum kuruluşlarının izleme mekanizmalarına katkı sunabilmesinin önemine dikkat çekildi.
5. “Zorla Kaybetmeler ve Faili Meçhul Cinayetler Aydınlatılmalı”
İHD Adana Şubesi, kalıcı toplumsal barışın sağlanabilmesi için geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlallerinin araştırılması ve hakikatle yüzleşme mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Şeker, 7595 sayılı Kanun'un ağırlıklı olarak soruşturma, kovuşturma ve ceza infazına ilişkin düzenlemeler içerdiğini, ancak geçmişteki ihlallerin aydınlatılması ve toplumsal onarım bakımından daha kapsamlı düzenlemelere ihtiyaç bulunduğunu belirtti.
Özellikle zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetler hakkında etkili soruşturmalar yürütülmesi gerektiğini ifade eden Şeker, yakınlarını kaybeden ailelerin hakikate erişim hakkının güvence altına alınmasını istedi.
Çatışmalardan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programlarının geliştirilmesi gerektiğini belirten Şeker, kadınların, gençlerin, hak ihlallerinden etkilenen ailelerin ve sivil toplum kuruluşlarının barış sürecine etkin katılımının sağlanması çağrısında bulundu.
Geçmişteki ağır insan hakları ihlallerinin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvencelerin oluşturulmasının da zorunlu olduğu ifade edildi.
İHD Adana Şubesi'nden Üç Temel Program Önerisi
İHD Adana Şube Başkanı Av. Yasemin Dora Şeker, açıklamanın sonuç bölümünde kalıcı barış için üç temel alanın eş zamanlı olarak ilerlemesi gerektiğini belirtti.
İlk olarak silahsızlanma ve tasfiye sürecine ilişkin hukuki düzenlemelerin şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı biçimde uygulanması gerektiğini ifade etti.
İkinci olarak siyasi katılımı, temel hak ve özgürlükleri, yerel demokrasiyi ve eşit yurttaşlığı esas alan kapsamlı bir demokratikleşme programının oluşturulmasını istedi.
Üçüncü olarak ise hakikat, adalet, geçmişle yüzleşme, hak ihlallerinden etkilenen kişilerin hakları ve toplumsal onarımı kapsayan bir barış programının hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Şeker, bu üç alanın birlikte ilerlemesinin çözüm sürecinin yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesiyle sınırlı kalmaması ve kalıcı demokratik barışa dönüşebilmesi açısından hayati önem taşıdığını belirtti.
“Hükümeti Daha Fazla Cesarete ve Sorumluluk Almaya Davet Ediyoruz”
İHD Adana Şubesi'nin siyasi partiler ile emek ve demokrasi bileşenlerinin desteğiyle gerçekleştirdiği basın açıklamasında, yasal düzenlemelerin tek başına kalıcı barışı güvence altına alamayacağı vurgulandı.
Kanunun uygulanmasının demokratikleşme reformları, etkili Meclis denetimi ve geçmişle yüzleşme süreçleriyle birlikte ele alınması gerektiğini belirten Şeker, açıklamayı İHD'nin hükümete yönelik çağrısıyla tamamladı:
“İHD, bu konuda hükümeti daha fazla cesarete ve sorumluluk almaya davet etmektedir.”
