Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, ülkelerden fosil yakıtlardan uzaklaşmak için açık takvimler içeren güvenilir yol haritaları hazırlamalarını istedi. Küresel emisyonların yaklaşık yüzde 80’inden sorumlu G20 ülkelerine öncülük çağrısı yapan Guterres, iklim finansmanının 2035’e kadar yılda 1,3 trilyon dolara ulaşması gerektiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, 23 Eylül’de New York’ta düzenlenen BM İklim Zirvesi’nde iklim kriziyle mücadele için ülkelere somut adım çağrısında bulundu. Guterres, fosil yakıt kullanımından uzaklaşmanın ülkelerin belirleyeceği açık takvimlere ve uygulanabilir planlara dayanması gerektiğini vurguladı.
“Fosil yakıt çağını sona erdirecek araçlara sahip ilk kuşağız; iklim felaketini önleyebilecek son kuşağız” diyen Guterres, sera gazı emisyonlarının hızla düşmesi gerekirken artmaya devam ettiğine dikkat çekti. Fosil yakıt yatırımlarının genişlemesini eleştirerek, bu süreçte şirketler yüksek kazanç elde ederken maliyetin halkın üzerine yıkıldığını söyledi.
“Aşımı mümkün olduğunca kısa tutmalıyız”
Guterres, Paris Anlaşması’nda belirlenen sanayi öncesi döneme göre 1,5°C ısınma sınırının geçici olarak aşılmasının beklendiğini belirtti. Ona göre ülkelerin önündeki görev, bu aşımın düzeyini ve süresini mümkün olduğunca azaltmak.
Çözüm için yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılmasını, enerji verimliliğinin iki katına yükseltilmesini ve elektrik kullanımına geçişin hızlandırılmasını isteyen Guterres; metan emisyonlarının keskin biçimde azaltılması ve ormansızlaşmanın durdurulması çağrısında bulundu. Yapay zekâdan kaynaklanan artış da dahil olmak üzere büyüyen elektrik talebinin yenilenebilir enerji, güçlü şebekeler ve depolama yatırımlarıyla karşılanması gerektiğini söyledi.
G20’ye adil geçiş sorumluluğu
Guterres, küresel emisyonların yaklaşık yüzde 80’inden sorumlu G20 ülkelerinin fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecine öncülük etmesi gerektiğini ifade etti. Geçişin çalışanlar ve gelişmekte olan ülkeler açısından adil yürütülmesi gerektiğini belirterek yeni istihdam, sosyal koruma ve ekonomik kazanımların paylaşılmasına işaret etti.
İklim finansmanı için 1,3 trilyon dolar hedefi
Genel Sekreter, toplam iklim finansmanının 2035’e kadar yılda 1,3 trilyon dolara ulaşmasını; bunun içinde gelişmekte olan ülkeler için yılda en az 300 milyar dolar harekete geçirilmesini istedi. Gelişmiş ülkelerin bu konuda öncülük etmesi gerektiğini söyleyen Guterres, kirletenlerin bedel ödemesi ve afetlerden etkilenen ülkelerin borç yükünün hafifletilmesi çağrısını da yineledi.
Uyum yatırımlarının hayati olduğunu vurgulayan Guterres, önlem alınmadığında kuraklığın açlık krizine, fırtınaların borç krizine, sıcak hava dalgalarının ise can kayıplarına dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Şebekeler, kritik mineraller ve erken uyarı
Zirvede iklim eyleminin önündeki uygulama engellerine yönelik üç girişim de gündeme geldi. Küresel Şebekeler Hızlandırıcısı, ilk aşamada Afrika ve Güneydoğu Asya’daki elektrik şebekesi projelerine odaklanacak. BM’nin aktardığına göre dünya genelinde 2 bin 500 gigavatın üzerinde yenilenebilir enerji projesi şebeke bağlantısı bekliyor.
Kritik enerji dönüşümü minerallerine ilişkin ikinci girişim Gine, Endonezya, Madagaskar, Nijerya, Zambiya ve Zimbabve’de başlayacak. Amaç, bakır, lityum, nikel ve kobalt gibi minerallere yönelik talep artarken kaynak sahibi ülkelerde daha fazla katma değer ve istihdam yaratılması; çevresel güvencelerin güçlendirilmesi.
Herkes İçin Erken Uyarı girişiminde ise hedef, 2027 sonuna kadar dünyadaki herkesin bir erken uyarı sistemiyle korunması. BM’nin verdiği bilgiye göre girişim için yaklaşık 2 milyar dolar harekete geçirildi ve 160’tan fazla ülkeye doğrudan destek sağlanıyor.
