İnsan Hakları Derneği (İHD) Adana Şubesi, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yılında yaptığı açıklamada, barınmadan sağlığa, çevreden adalete kadar pek çok alanda hak ihlallerinin sürdüğünü vurguladı. Şube Sekreteri Emine Esmer, “Afet yalnızca doğal değil, rant ve cezasızlık politikalarının sonucudur” dedi.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Adana Şubesi, 6 Şubat 2023 Maraş merkezli depremlerin üçüncü yılı dolayısıyla şube binasında basın açıklaması yaptı. Açıklamayı İHD Adana Şube Sekreteri Emine Esmer okudu.
Esmer, depremlerin insan ve doğa yerine rantı önceleyen politikaların sonucu olduğunu belirterek, resmi verilere göre 50 bini aşkın insanın yaşamını yitirdiğini, 100 binden fazla kişinin yaralandığını hatırlattı. Yıkılan binalarla birlikte kentlerin tarihi ve kültürel dokusunun da yok edildiğini vurgulayan Esmer, milyonlarca insanın barınma sorunuyla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Depremin üçüncü yılında geçici olması gereken koşulların kalıcı hale geldiğine dikkat çeken Esmer, konteyner kentlerin sağlıksız, güvencesiz ve yaşam hakkını tehdit eden alanlara dönüştüğünü ifade etti. Kalıcı konut projelerinin büyük ölçüde tamamlanamadığını, teslim edilen sınırlı sayıdaki konutun ise güvenlik, erişilebilirlik ve yaşam standartları açısından ciddi sorunlar barındırdığını dile getirdi.
Eğitim alanında konteyner sınıfların kalıcılaştığını belirten Esmer, ulaşım ve altyapı sorunları nedeniyle birçok çocuğun eğitim hakkından fiilen mahrum kaldığını söyledi. Sağlık, çevre ve altyapı eksikliklerinin de yaşam hakkını her geçen gün daha kırılgan hale getirdiğini kaydetti.
Açıklamada, yeniden inşa sürecinde yaşanan ekolojik yıkıma da dikkat çekildi. Tarım alanlarının yapılaşmaya açılması, taş ocakları ve maden sahalarının genişletilmesi nedeniyle özellikle Hatay ve Adıyaman’da ekosistemin geri dönülmez biçimde tahrip edildiği ifade edildi. Enkaz kaldırma süreçlerinde asbest ve zararlı maddelere maruz kalma riskinin devam ettiği vurgulandı.
İHD Adana Şubesi, tüm bu sorunların temelinde cezasızlık politikasının yattığını belirterek, sorumlu kamu görevlileri, müteahhitler ve denetim mekanizmaları hakkında etkin ve caydırıcı bir yargı sürecinin işletilmediğini ifade etti. Açılan davaların yavaş ilerlediği ya da sonuçsuz kaldığına dikkat çekildi.
Açıklamada ayrıca Suriyeli mülteciler, Domlar/Romlar, Abdallar, kadınlar, engelliler ve LGBTİ+’ların deprem sonrası süreçte ayrımcılık, dışlanma ve güvencesizlikle karşı karşıya kaldığı vurgulandı. Acele kamulaştırma kararlarının mülkiyet hakkı ihlallerini artırdığı, piyasa değerinin altında belirlenen bedellerle halkın mağdur edildiği ifade edildi.
İHD Adana Şubesi, barınma hakkının güvenli ve insan onuruna uygun biçimde sağlanması, ekolojik yıkımın durdurulması, halk sağlığı için acil önlemler alınması, katılımcı ve şeffaf bir yeniden inşa süreci yürütülmesi ve sorumluların yargılanması çağrısında bulundu.
Açıklamanın sonunda, depremde yaşamını yitirenler anıldı. Esmer, İHD’nin 14 üye ve yöneticisini depremde kaybettiğini hatırlatarak, “Hakikat, adalet ve insan hakları mücadelesini sürdürmeye devam edeceğiz” dedi.
