Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Vezirköprü ilçesine bağlı Tikenli Mahallesi’nde tespit edilen Orta Çağ yerleşiminin üçüncü derece arkeolojik sit alanı olarak tescillenmesine karar verdi.
Kurulun 27 Ağustos 2026 tarihli ve 12273 sayılı kararı, 1 Ekim 2026 tarihli ve 33387 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararla birlikte alanın sınırları, koruma esasları ve kullanım koşulları da belirlendi.
Sekiz parsel ve tapulama harici alanı kapsıyor
Tikenli Mahallesi’nde 815. Sokak çevresinde yürütülen incelemeler sonucunda tespit edilen yerleşim; özel mülkiyete ait 838 ada 4, 5 ve 6 numaralı parseller ile 839 ada 1, 2, 3, 7 ve 8 numaralı parselleri ve tapulama harici alanı kapsıyor.
Kurul, Orta Çağ yerleşimini 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 6’ncı maddesi kapsamında üçüncü derece arkeolojik sit alanı olarak tescilledi. Sit sınırları, kararın ekindeki 1/1000 ölçekli haritada gösterilen sınırlar ve koordinatlar doğrultusunda kabul edildi.
Alan için belirlenen geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının üç yıl geçerli olması kararlaştırıldı.
Yeni yapılaşma öncesinde arkeolojik sondaj yapılacak
Karara göre belediye veya valilik tarafından yeni yapılaşmaya yönelik herhangi bir inşai uygulama izni verilmeden önce, ilgili müze müdürlüğünün uzmanları tarafından sondaj kazısı gerçekleştirilecek.
Sondaj sonuçları, alanla ilgili varsa kazı başkanının görüşleriyle birlikte müze müdürlüğü tarafından Koruma Bölge Kuruluna sunulacak. Uygulamalar, kurulun vereceği karar doğrultusunda yürütülecek.
Yapılaşmasına izin verilen parsellerde temel hafriyatları da müze müdürlüğünün denetiminde yapılacak. Kamuya ait parsellerde yapılması planlanan kamu yapılarının yapılaşma koşulları ise kamu yararı doğrultusunda kurul tarafından değerlendirilecek.
Altyapı çalışmalarında buluntuya rastlanırsa çalışma durdurulacak
İçme suyu, kanalizasyon, elektrik, doğal gaz ve telekomünikasyon altyapısına yönelik çalışmalar için ilgili müze müdürlüğüne başvurulması gerekecek.
Müze denetiminde yürütülecek kazıların sonuçları Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne iletilecek. Çalışmalar sırasında herhangi bir buluntuya rastlanması halinde çalışmalar durdurulacak ve kurulun alacağı karar doğrultusunda hareket edilecek.
Alanda yapılacak kazı, hafriyat ve zemine müdahale içeren her türlü işlemin müze müdürlüğü denetiminde gerçekleştirilmesi zorunlu olacak.
Taş ve kum alınamayacak, atık dökülemeyecek
Koruma koşulları kapsamında sit alanından taş, toprak ve kum gibi malzemelerin alınmasına izin verilmeyecek.
Alanda kireç, taş, tuğla, mermer, kum ve maden ocakları açılamayacak. Toprak, cüruf, çöp, sanayi atığı ve benzeri maddelerin dökülmesi de yasak olacak.
Parsellerin birleştirilmesi, ayrılması, terk ve ihdas gibi işlemler ise taşınmaz kültür varlıklarının niteliği dikkate alınarak Koruma Bölge Kurulu tarafından değerlendirilecek.
Tarımsal faaliyetler alanın özelliklerine göre sürdürülebilecek
Kararda, taşınmazların niteliği ve alanın özellikleri dikkate alınarak tarımsal faaliyetlerin yapılabileceği belirtildi.
Ağaçlandırma talepleri için ise Koruma Bölge Kurulunun değerlendirmesi gerekecek. Uygulamalar kurul kararı doğrultusunda gerçekleştirilecek.
Ülkenin enerji üretimine sağlayacağı katkı ve kamu yararı dikkate alınarak, kurulun uygun görmesi halinde alanda rüzgâr enerji santrali yapılabileceğine ilişkin hüküm de koruma koşulları arasında yer aldı.
Mevcut yapılarda sınırlı onarım imkânı
Yapı kullanma izin belgesi bulunan mevcut yapılarda, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 21’inci maddesi kapsamında ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratlara izin verilebilecek.
Bu izinler ve izin sonrasındaki denetimler, yürürlükteki mevzuat doğrultusunda gerçekleştirilecek.
Alanın tamamı için koruma amaçlı imar planı hazırlanacak
Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumların, üçüncü derece arkeolojik sit alanının tamamını kapsayan koruma amaçlı imar planı hazırlayarak Koruma Bölge Kuruluna sunması zorunlu tutuldu.
Kurulun alanda genel sondaj kararı alabileceği de belirtildi. Geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarında düzenlenmeyen konularda ise Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun kararları doğrultusunda uygulama yapılacak.
