Anayasa Mahkemesi (AYM), kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalarda belirli bir parasal sınırın altında kalan kararlar için temyiz yolunun kapalı olmasını öngören düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. İptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Anayasa Mahkemesi, 8 Ekim 2025 tarihli ve E.2025/124 sayılı dosyada, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan ve kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalarda temyiz yolunu parasal sınıra bağlayan düzenlemeyi inceledi.
Mahkeme, 2025 yılı itibarıyla değeri 544 bin TL’yi geçmeyen davalarda temyiz yolunu kapatan kuralın, kamulaştırma bedelinin tespiti davaları yönünden hak arama özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti.
“Uyuşmazlığın özü taşınmazın gerçek değeridir”
AYM kararında, kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında uyuşmazlığın konusunun belirli bir alacak değil, taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi olduğuna dikkat çekildi. Bu nedenle parasal sınır esas alınarak temyiz yolunun kapatılmasının, tarafların değer tespitine ilişkin itirazlarını üst yargı denetimine taşımasını engellediği vurgulandı.
Mahkeme, bu durumun hükmün denetlenmesini talep etme hakkını sınırladığını ve Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğüyle bağdaşmadığını belirtti.
Belirsizlik ve öngörülemezlik vurgusu
Kararda ayrıca, kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında davanın açıldığı tarihte belirli bir meblağdan söz etmenin mümkün olmadığı, parasal sınırın hangi ölçüte göre belirleneceğinin belirsiz olduğu ifade edildi. Bu belirsizliğin, uygulamada farklı yorumlara yol açabileceği ve bireylerin taşınmazlarının gerçek değerinden yoksun kalması riskini doğurabileceği kaydedildi.
AYM, kuralın bu yönüyle belirli ve öngörülebilir olmadığını, dolayısıyla kanunilik şartını taşımadığını tespit etti.
Mülkiyet hakkına vurgu
Kararda, Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca kamulaştırmanın ancak taşınmazın gerçek karşılığı ödenerek yapılabileceği hatırlatıldı. Gerçek bedelin tespitinin, Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının da bir gereği olduğu vurgulandı.
İptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecek
Anayasa Mahkemesi, tüm bu gerekçelerle söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar vererek iptaline hükmetti. İptal kararının, Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
