Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, 21 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Sera gazı emisyonlarının piyasa temelli bir mekanizmayla azaltılmasını teşvik etmeyi amaçlayan düzenleme; emisyon tahsisatlarının kaydedilmesinden ihalelere, alım satım işlemlerinden teminat ve ödeme süreçlerine kadar piyasanın çalışma esaslarını belirliyor.
Bir tahsisat, bir ton emisyona karşılık gelecek
Yönetmelikte tahsisat, belirli bir süre boyunca bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkı olarak tanımlanıyor. Elektronik ortamda oluşturulan bu tahsisatlar devredilebilecek ve ilgili kurallar çerçevesinde alınıp satılabilecek.
Sistemin temelinde, sera gazı emisyonlarına bir üst sınır belirlenmesi ve işletmelerin doğrulanmış emisyonlarına karşılık gelen tahsisatları teslim etmesi bulunuyor. Böylece emisyon azaltımının işletmelerin ekonomik kararlarında dikkate alınması hedefleniyor.
Tahsisatlar ihaleyle satılacak, ikincil piyasada işlem görecek
Piyasa iki temel yapı üzerinden işleyecek. Birincil piyasada tahsisatlar ihale yöntemiyle dağıtılacak. İkincil piyasalarda ise ihale veya ücretsiz dağıtım yoluyla edinilen tahsisatların katılımcılar arasında alım satımı yapılabilecek.
İkincil piyasalar, spot tahsisat piyasası ile kurulması halinde vadeli tahsisat piyasasından oluşacak. İşlemler, ETS Piyasası Yönetim Sistemi üzerinden gerçekleştirilecek.
Ücretsiz dağıtılmasına karar verilen tahsisatlar da onay süreçlerinin ardından ilgili tesis hesaplarına aktarılacak. Bu tahsisatlar, mevzuat çerçevesinde işletmenin kendi tesisleri arasında transfer edilebilecek veya satışa konu olabilecek.
İhalelerde ortak fiyat uygulanacak
Birincil piyasa ihalelerinde teklifler en yüksek fiyattan en düşük fiyata doğru sıralanacak. Aynı fiyatın sunulduğu tekliflerde zaman önceliği esas alınacak.
Satışa sunulan miktarın tamamen veya kısmen eşleştiği son alış teklifinin fiyatı, tahsisat referans fiyatı olacak. Genel ihale kuralları kapsamında, ilgili seanstaki tüm katılımcılar için bu fiyat uygulanacak.
İhalelerde asgari teklif büyüklüğü bir lot olarak belirlendi. Bir lot, 100 tahsisata, dolayısıyla 100 ton karbondioksit eşdeğeri emisyona karşılık gelecek.
Kapsamdaki işletmelere hesap açma zorunluluğu
ETS kapsamındaki işletmelerin İşlem Kayıt Sistemi’nde hesap açtırması zorunlu olacak. Tahsisatların oluşturulması, hesaplar arasında aktarılması ve yükümlülüklerin yerine getirilmesinde kullanılması bu sistem üzerinden izlenecek.
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmadığı bildirilen katılımcıların hesaplarına işlem kısıtlaması getirilecek. Bu hesaplarda, tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesi dışındaki işlemlere izin verilmeyecek. Raporun sunulduğunun bildirilmesiyle kısıtlama kaldırılacak.
Spot piyasada ayda en az dört işlem günü
Spot tahsisat piyasasında seanslar, ayda en az dört iş günü olmak üzere 10.00–15.00 saatleri arasında gerçekleştirilecek.
Katılımcılar teminatlarını aşan miktarda alış teklifi veremeyecek. Satış teklifleri de hesaplarında ticarete konu edilebilecek tahsisatlar ve aynı seansta satın aldıkları miktarla sınırlı olacak.
İhtiyaç duyulması halinde uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyat aralıklarını belirleme yetkisi Karbon Piyasası Kurulunda olacak.
Piyasa açılana kadar sanal uygulama yapılacak
Yönetmeliğin geçici maddesine göre İşlem Kayıt Sistemi, birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası faaliyete başlayıncaya kadar sanal uygulama yürütülecek.
Bu uygulama herhangi bir teslimat, faturalama veya ödeme yükümlülüğü doğurmayacak. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle piyasanın fiilen işlemlere açılması bu nedenle ayrı aşamalar olarak düzenleniyor.
2026 yılı için özel mekanizma
Düzenleme, 2026 yılı emisyonları için “Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması”na ilişkin geçiş hükümleri de içeriyor.
Katılımcıların talebi halinde, tesis bazında doğrulanan sera gazı emisyonlarına eşdeğer tahsisat miktarı için bu mekanizma uygulanabilecek. Başvurular, tahsisatların oluşturulması ve ihale tarihlerine ilişkin hususları İklim Değişikliği Başkanlığı belirleyecek.
Bu mekanizmada her katılımcının sunduğu alış teklifi fiyatı esas alınacak; genel ihalelerdeki tahsisat referans fiyatı hesaplanmayacak.
