Cenevre – 4 Şubat 2026 Küresel kolera aşı arzının kritik bir eşiği aşmasıyla birlikte, üç yılı aşkın bir aranın ardından önleyici kolera aşılama kampanyaları yeniden başlatıldı. Gelişmeyi Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), UNICEF ve Gavi Aşı İttifakı ortak bir açıklamayla duyurdu.
İlk önleyici aşılama kampanyası, 2022 yılında küresel kolera vakalarındaki artış ve buna bağlı aşı kıtlığı nedeniyle durdurulan uygulamaların ardından Mozambik’te hayata geçirildi. Bangladeş ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin de önümüzdeki dönemde kampanyalara dahil edilmesi planlanıyor.
Sel Felaketi Sonrası Artan Risk
Mozambik’te aşılama çalışmaları, devam eden kolera salgını ve 700 binden fazla kişiyi etkileyen sel felaketinin ardından başlatıldı. Sel nedeniyle sağlık altyapısının ve temiz su sistemlerinin zarar görmesi, kolera gibi su kaynaklı hastalıkların yayılma riskini ciddi biçimde artırdı.
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, küresel aşı yetersizliğinin uzun süre koleraya karşı yalnızca “kriz anlarında müdahale” yaklaşımını zorunlu kıldığını belirterek, “Artık bu kısır döngüyü kırabilecek daha güçlü bir noktadayız. Hayat kurtaran bu aşıların üretiminde kilit rol oynayan EUBiologics’e teşekkür ediyorum ve diğer üreticileri de bu hayati alana katkı sunmaya çağırıyorum” dedi.
20 Milyon Dozluk İlk Dağıtım
Önleyici kampanyalar kapsamında 20 milyon doz oral kolera aşısı tahsis edildi. Bu dozların:
-
3,6 milyonu Mozambik’e,
-
6,1 milyonu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne,
-
10,3 milyonu ise Bangladeş’e gönderilecek.
Aşıların finansmanı Gavi tarafından sağlanırken, tedarik ve dağıtım süreci UNICEF tarafından yürütülüyor.
Küresel Aşı Üretimi İki Katına Çıktı
Küresel işbirliği sayesinde yıllık oral kolera aşısı üretimi, 2022’de 35 milyon dozdan 2025’te yaklaşık 70 milyon doza çıkarıldı. Gavi CEO’su Dr. Sania Nishtar, sürdürülebilir ve erişilebilir aşı tedarikinin küresel bir kamu yararı olduğuna dikkat çekerek, “Bu gelişme, küresel dayanışma ve bağışçı desteği olmadan mümkün olmazdı” ifadelerini kullandı.
UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell ise önleyici aşılama sayesinde büyük ölçekli kolera acillerinin önlenebileceğini vurguladı:
“Bu adım özellikle çocukları koruyacak. Ancak kalıcı çözüm için temiz suya ve sanitasyona erişim de eş zamanlı olarak güçlendirilmelidir.”
Kolera Vakaları ve Ölümler Artmaya Devam Ediyor
DSÖ verilerine göre, geçen yıl 33 ülkede 600 binden fazla kolera ve akut sulu ishal vakası, yaklaşık 7 bin 600 ölüm bildirildi. Uzmanlar, bu rakamların gerçek tabloyu tam yansıtmadığını belirtiyor. 2021’den bu yana vaka sayılarında artış eğilimi görülürken, 2025’te sınırlı bir düşüş yaşansa da koleraya bağlı ölümler artmayı sürdürüyor.
Uzmanlar, aşının salgınla mücadelede kritik bir araç olduğunu ancak temiz su, sanitasyon, hijyen altyapısı, hastalık gözetimi ve hızlı tedaviye yatırım yapılmadan kalıcı başarı sağlanamayacağına dikkat çekiyor.
