DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin eğitsel değerlendirme süreçlerinde yaşanan sorunların ve bu süreçlerin sosyal hak kayıplarına yol açmasının tüm boyutlarıyla incelenmesi için Meclis Araştırması açılmasını istedi.
Tanhan, gerekçesinde otizmin yaşam boyu devam eden nörogelişimsel bir farklılık olduğuna dikkat çekerek, “Otizm tıbbi olarak geçen ya da iyileşen bir durum değildir. Eğitim ve destek hizmetleri bireyin yaşam kalitesini artırmayı hedefler. Buna rağmen son dönemde birçok ilde RAM’lar üzerinden yapılan değerlendirmelerle otizmli bireyler ve aileleri ciddi hak kayıplarıyla karşı karşıya bırakılmaktadır” ifadelerini kullandı.
“Puanlar düşürülüyor, bakım ihtiyacı yok sayılıyor”
Önergede, RAM’lar tarafından yapılan son değerlendirmelerde otizmli bireylerin puanlarının düşürüldüğü ve bu düşüşlerin evde bakım maaşlarının kesilmesine gerekçe yapıldığına dair yaygın şikâyetler bulunduğu belirtildi. Tanhan, sağlık ve eğitim raporlarında “otizm” tanısı devam ederken bakım ihtiyacının ortadan kalktığı yönünde kararlar verilmesinin bilimsel ve hukuki açıdan ciddi bir çelişki yarattığını vurguladı.
“Sosyal devlet ilkesine aykırı”
Bu uygulamaların Anayasa’da yer alan sosyal devlet ilkesine aykırı olduğunu ifade eden Tanhan, evde bakım yükünü üstlenen ailelerin—özellikle kadınların—yoksullaştırıldığını belirtti. Bakım emeğinin görünmez kılındığını dile getiren Tanhan, bütçe gerekçeleriyle ailelerin kamusal destekten mahrum bırakılmasının kabul edilemez olduğunu kaydetti.
RAM değerlendirmeleri tartışmalı
Önergede, RAM’larda yapılan değerlendirmelerin pedagojik ve bilimsel niteliğinin kamuoyunda tartışmalı hâle geldiğine dikkat çekildi. Bu değerlendirmelerin sosyal yardımların kesilmesinde araçsallaştırıldığı yönündeki iddiaların, ailelerde ve toplumda ciddi bir güvensizlik yarattığı ifade edildi.
Araştırılması istenen başlıklar
Tanhan’ın Meclis Araştırması talebinde şu başlıkların incelenmesi istendi:
-
RAM’larda yapılan değerlendirmelerin bilimsel ve nesnel ölçütlere dayanıp dayanmadığı,
-
Değerlendirme yapan personelin otizmin spektrum yapısı ve “görünmez engellilik” konularındaki yeterliliği,
-
Otizm tanısı sürerken bakım ihtiyacının sona erdiği yönündeki kararların gerekçeleri,
-
Evde bakım maaşı kesintilerinin aileler üzerindeki ekonomik, sosyal ve psikolojik etkileri,
-
İtiraz ve yeniden değerlendirme mekanizmalarının işleyişi,
-
Eğitim ve bakım haklarını birlikte ele alan, kapsayıcı ve hak temelli bir değerlendirme sisteminin nasıl kurulabileceği.
“Bakım ve eğitim hakkı vazgeçilmezdir”
Tanhan, otizmli bireylerin yaşam, eğitim ve bakım haklarının tasarruf politikalarına feda edilemeyeceğini vurgulayarak, yaşanan mağduriyetlerin tespit edilmesi ve kalıcı çözümler üretilmesi için Meclis’in sorumluluk alması gerektiğini ifade etti.
