SES Merkez Yönetim Kurulu, 21 Şubat Dünya Anadili Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada anadilin kimlik ve toplumsal hafıza açısından yaşamsal önemine dikkat çekerek, sağlık ve eğitim başta olmak üzere kamusal hizmetlerin anadilinde sunulması çağrısında bulundu.
Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Merkez Yönetim Kurulu, 21 Şubat Dünya Anadili Günü nedeniyle yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, dilin yalnızca bir iletişim aracı olmadığı; düşünme biçimini, kültürü, tarihi ve toplumsal hafızayı taşıyan temel bir unsur olduğu vurgulandı.
UNESCO verilerine göre dünya genelinde yaklaşık üç bin dil yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Türkiye’de de 18 dilin risk altında olduğu belirtilen açıklamada, dillerin kaybının insanlığın kültürel mirasında telafisi mümkün olmayan yaralar açtığı ifade edildi. UNESCO’nun 1999’dan bu yana 21 Şubat’ı “Uluslararası Anadili Günü” olarak kabul ettiği hatırlatıldı.
“Anadilinde eğitim temel haktır”
SES açıklamasında, anadilinde eğitimin bilimsel olarak çocukların pedagojik başarısını artırdığına dikkat çekildi. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne atıf yapılarak, bireyin anadilinde eğitim almasının temel insan haklarından biri olduğu vurgulandı. Anadilde eğitimin engellenmesinin ise eşitsizlikleri derinleştirdiği belirtildi.
Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasının çok dilli ve çok kültürlü yapısına rağmen uzun yıllardır inkâr ve asimilasyon politikalarıyla karşı karşıya kaldığı ifade edilen açıklamada, Lazca ve Çerkezce gibi birçok dilin yok olma riskiyle karşı karşıya olduğu kaydedildi.
Sağlık hizmetlerinde dil bariyeri hayati sonuçlar doğuruyor
SES, dilin sağlık hizmetlerinin niteliğini doğrudan etkilediğini belirterek özellikle hasta öyküsünün (anamnez) doğru alınmasının tanı ve tedavi sürecinin en kritik aşaması olduğunu vurguladı. Hasta ile sağlık çalışanının aynı dili konuşmaması halinde doğru teşhis ve tedavinin mümkün olamayacağına dikkat çekildi.
Tercüman uygulamalarının her durumda çözüm olmadığına işaret edilen açıklamada, özellikle mahremiyet gerektiren psikiyatrik vakalarda ve acil durumlarda ciddi sorunlar yaşandığı belirtildi. Pandemi ve deprem süreçlerinde de sağlık bilgilendirmelerinin herkesin anlayacağı dilde yapılmasının hayati önemde olduğu ifade edildi.
SES’in talepleri
Sendika, eşit, ulaşılabilir, ücretsiz ve anadilinde sağlık ve sosyal hizmet hakkını savunduklarını belirterek şu talepleri sıraladı:
-
Eğitim sisteminin çok dilli yapıya uygun biçimde yeniden düzenlenmesi ve anadilinde eğitimin anaokulundan üniversiteye kadar ücretsiz sağlanması,
-
Sağlık çalışanlarına görev yaptıkları bölgelerde kullanılan diller için ücretsiz kurslar açılması,
-
Farklı dil bilen sağlık emekçilerinin bu dillerin konuşulduğu bölgelere gönüllü tayinini teşvik edecek özlük haklarının düzenlenmesi,
-
112, UMKE ve acil servis personeline bölgesel dil eğitimi verilmesi,
-
E-reçete uygulamasında Kürtçe başta olmak üzere farklı dillerde hizmet sunulması,
-
Geçici çözüm olarak sağlık kurumlarında sertifikalı tercüman istihdam edilmesi.
Açıklamanın sonunda SES, “Emeğin özgürleştiği, halkların kimlikleri ve dilleriyle bir arada özgürce yaşayabildiği bir ülke” vurgusu yaparak 21 Şubat Dünya Anadili Günü’nü kutladı.
