7–15 Kasım 2026 tarihleri arasında Adana Kültür Yolu Festivali kapsamında Adana Müze Kompleksinde düzenlenen sergileri 10 Kasım 2026 Salı günü ziyaret ettim.
Sergileme alanları, müzeler, galeriler, tarihi yapılar veya açık hava mekânları yalnızca eserleri barındıran pasif arka planlar değil, aksine eserin izleyiciyle kurduğu diyaloğu biçimlendiren, güçlendiren aktif yerlerdir.
Sergileme alanları sergilenen eserlerin özelliklerini ve gücünü daha da yüceltmiştir.
Adana Arkeoloji Müze girişinde bulunan, tarihi ve sanatsal değeri en yüksek olan eserlerin sergilendiği Kazılar Seleksiyonu Alanı’nda; Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile diğer müze koleksiyonlarından derlenen; padişahlara ait, geleneksel islam kültüründe hüsn-i hat (güzel yazı) eserleri ‘HANE’ temasıyla sergilenmektedir. Herbiri birbirinden kıymetli estetik kurallar, ölçüler ve uyum çerçevesinde üretilmiş Geleneksel Görsel Sanatlar’ın en köklü ve zarif kollarından biri olan kaligrafik eserlerdir.
Müzede, ‘Bilim ve Sanat Merkezi’ (BİLSEM) bünyesindeki 28 yetenekli öğrencisi tarafından hazırlanan, "İki Zaman Arasında: Müze Mekanında Sanatsal Yorum" adını taşıyan bu projede ‘mermer heykeller ve mermer sütunlar’ ın şeffaf pleksi levhalar üzerine renkli akrilik kalemlerle çizimleri yapılmış ve arkadaki binlerce yıllık antik eserle tam anlamıyla üst üste binerek tek bir kompozisyon oluşturuyor hissi verilmiştir. Geçmişle günümüz arasında estetik bir bağ kuran genç yeteneklerimiz, öğrencilerimiz.
Ben çok beğendim.
Ancak; Çağdaş müzecilik, sanat teorisi ve kültürel miras yönetimi perspektiflerinden baktığımızda, bilimsel eleştirilerin odağı olabilecek bir yapı da oluşturulmuş diyebilirim.
Nasıl mı?
Müzeler tarihsel bilgiyi nesnel bir şekilde aktarmakla yükümlüdür. Çizimlerin sanatsal yorumu, eserin gerçek anatomisi veya eksik parçalarının aslına uygun rekonstrüksiyonu (bilimsel tamamlaması) ile çelişebilir. Bu durum, akademik çevrelerde "bilimsel illüzyon ile sanatsal kurgunun birbirine karıştırılması" olarak eleştirilir de!
Walter Benjamin’in "sanat eserinin aurası" kavramında, tarihi bir eserin biricikliği ve tarihsel derinliği, üzerine binen çağdaş çizim katmanıyla zedelenebilir. Ziyaretçinin odak noktasının eserin kendisinden (arkeolojik gerçeklikten), çizimle eserin "örtüşme anına" (optik oyuna) kaymasını kültürel mirasa yönelik bir hafifletme olarak görür.
Yeni teknolojik araçların sağladığı imkanlarla ortaya çıkan sanat tartışılmıştır. Sanatsal üretimin aurası, burada ve biriciklik özelliğinin, yeniden-üretimle gerçekleştirilemeyecek bir nitelik olduğu saptamasını yapan Walter Benjamin; sanat eserinin teknik yolla yeniden-üretimini ayrı tutar.
Genç yeteneklerimizin bu projede ki, olumlu pedagojik etkilerine odaklanmak gerekir. Bu anlamda gençlerimizin yaptığı iki boyutlu bu çalışma; çağdaş müzecilikte "Yapılandırmacı Müze Eğitimi" ve "Etkin Öğrenme" modelleri açısından son derece zengin bir zemin de sunmaktadır diyebilirim.
Geleneksel müzelerde ziyaretçi sadece nesneye bakar ve bilgi panosunu okur. Bu projede ise öğrenme süreci harekete dayalı bir deneyime dönüşmüştür. Beynin uzamsal algı ve problem çözme mekanizmalarını da tetiklenir.
George Hein ((d1932-) kimyager, müze eğitimcisi, eğitim kuramcısı ve eğitim araştırmacısı)’ın müze eğitim teorisine göre; ziyaretçi bilgiyi hazır almamalı, kendi deneyimleriyle inşa etmelidir. Çizim ile eserin birleştiği o "tılsımlı an", ziyaretçinin zihninde geçmiş ile günümüz arasında kişisel bir köprü kurmasını sağlar.
Bilgi, soyut bir tarih anlatısı olmaktan çıkıp somut bir deneyime dönüşür. Bu dönüşümü çok da başarılı buldum.
Ya sizce?
Bu projeleriyle Adana Müze’sinde sergilenen üç boyutlu antik tarihi eserlerle, BİLSEM öğrencilerimizin, yaratıcı iki boyutlu çizimi ile mantıksal bir düzlemde nasıl birleştiğini anlamaya çalışmak, bireyin derinlik, oran-orantı ve perspektif algısını geliştirmesine çok iyi örneklerdir diyebilirim.
Tıpkı ‘Howard Earl Gardner ((d. 1943), halen Harvard üniversitesinde çalışmalarına devam eden Amerikalı psikolog )’ın Çoklu Zekâ Kuramı’nda yer alan Görsel-Uzamsal Zekâ, bireylerin çevrelerindeki görsel dünyayı, şekilleri, renkleri, çizgileri ve mekânı doğru algılama, zihinsel olarak canlandırma ve dönüştürme yeteneğidir. Adanalı genç yeteneklerimiz kendi canlandırmalarını ve dönüştürmelerini çok başarılı sunmuşlardır.
Kutlarım sizleri ADANA ‘Bilim ve Sanat Merkezi’ (BİLSEM) okullarının değerli öğretmenleri ve öğrencileri... Bugün bana ve tüm izleyicilere, bu proje serginiz ile bir şey öğrettiniz. Sanat eğitimi ile tarih, arkeoloji eğitimini bir arada/birlikte yani farklı disiplinlerle bağ kurarak bir öğrenme modeli sundunuz. Bu sergi projesiyle tam olarak hedeflediğiniz şey, disiplinler arası öğrenme modeliyle, yaşayan, birbirini besleyen bütünsel bir deneyime dönüştürmeyi çok güzel başarmışsınız. Sanatın birleştirici ve eğitici gücüne inanarak yeni köprüler kurmaya devam etmeniz dileğimle...
Teşekkürler Adana Kültür Yolu Festivali...
Salime Kaman
Ressam- Sanat Eleştirmeni
