Evimiz küçük kaderimizdir. Coğrafya ve artık internet ise büyük kaderimizdir diyebiliriz. Etrafımızdaki komşu evler, sokaklarda ve caddelerde yaşayan insanlar, mekânlarla kurduğumuz ilişkiler küçük kaderimizin görünür işaretleridir. Her sabah açtığımız kapı, yürüdüğümüz kaldırım, vitrinli mağazalar, selam verdiğimiz yüzler… Bunların hepsi hayatımızın dar ama derin çemberini çizer.
Fakat daha geniş bir çember var. O da Coğrafya. Dağların, denizlerin, ormanların, boğazların, geçitlerin ve yolların çizdiği kader. Yüzyıllar boyunca insanlar bu toprak parçalarının üzerinde bir kültür kurmuş, dillerini, inançlarını, alışkanlıklarını ve hatıralarını bu coğrafyanın hafızasına işlemiştir. Bir bakıma toprak sadece üzerinde yürüdüğümüz bir zemin değil, aynı zamanda insanın hafızasını taşıyan bir arşivdir.
Bugün ise insanlık yeni bir eşiğin önünde duruyor. Dünya yeni bir düzenin sancılarıyla kıvranıyor. Küresel güç mücadeleleri, enerji yolları, enerji kaynakları, teknoloji savaşları ve ideolojik gerilimler, haritaların yeniden tartışıldığı bir dönemi işaret ediyor. Bu bağlamda ABD–İsrail–İran gerilimi Ortadoğu coğrafyasında büyük kırılmalara yol açabilecek bir fay hattı gibi duruyor karşımızda. Bu kırılmalar yalnızca askeri ya da siyasi sonuçlar doğurmaz; aynı zamanda toplumların zihnini, korkularını, umutlarını ve gelecek hayallerini de değiştirir.
Peki, Türkiye bu büyük dalgalanmadan nasıl etkilenecek? Coğrafya burada bir kez daha kader olarak karşımıza çıkıyor. Üç kıtanın kesişiminde duran bu topraklar tarih boyunca yalnızca bir ülke değil, aynı zamanda bir geçiş yolu, bir köprü, bir eşik olmuştur. Bu yüzden Türkiye’nin kaderi çoğu zaman yalnızca kendi iç dinamikleriyle değil, çevresindeki büyük hareketlerle de şekillenir.
Ancak içinde yaşadığımız çağda kaderin bir katmanı daha var. Bu katman dijital coğrafya. Sosyal medya ve İnternet artık görünmeyen bir kıta gibi hayatlarımızın üzerine yerleşmiş durumda. İnsanlar sadece şehirlerde ülkelerde değil, ağların içinde de yaşıyor. Düşünceler, kimlikler, ideolojiler ve kültürler saniyeler içinde yer değiştiriyor. Bu yüzden artık mekânlar kadar veri akışları da kaderimizi etkiliyor.
Her şeyin akışkanlaştığı bu çağda hiçbir şey tam anlamıyla yerinde durmuyor. Düşüncelerimiz, alışkanlıklarımız, hatta kimliklerimiz bile sürekli şekil değiştiriyor. Bir zamanlar sağlam sandığımız anlamlar elimizden kayıp gidiyor. Ruhumuzdan, bedenimizden, belleğimizden kopan parçalar başka kalıplara girerek dönüşüyor. İnsan bazen bunun farkına vardığında derin bir manevi boşluk hissediyor.
İşte o boşluk…
İnsanın içini sessizce dolduran ama adını koyamadığı eksiklik.
Peki, bu boşluğu neyle dolduracağız?
Belki de yeniden hatırlayarak.
Toprağın hafızasını, kültürün sürekliliğini, insanın birbirine olan ihtiyacını hatırlayarak ve en önemlisi emeği hatırlayarak.
Çünkü coğrafya sadece sınırlar ve haritalar değildir. Coğrafya aynı zamanda insanın anlam arayışının mekânıdır. İnsan nerede yaşarsa yaşasın, içinde taşıdığı hikâyeyi bir yere bırakmak ister. Bir ağacın gölgesine, bir şehrin sokağına, bir evin bahçesine, bir dilin kelimelerine…
Belki de kader dediğimiz şey insanın hem bulunduğu yere ait olması hem de sürekli başka yerlere doğru akması ve dünya halklarını kardeş bellemek gibi…
