Türkiye’de işçinin hakkını araması, neredeyse ikinci bir mağduriyete dönüşmüş durumda.

Kanser hastasısınız. Yaşamak için ilaca ihtiyacınız var. Mahkemeye gidiyorsunuz, davanız reddediliyor. Hastalıkla mücadele ederken bir de yargı sizi tüketiyor. Ancak devlet memuruysanız benzer koşullarda farklı kararlarla karşılaşabiliyorsunuz.

Aynı hastalık, aynı ilaç, aynı hukuk! Peki neden farklı adalet?

İşçisiniz. Yıllarca çalışmış, alın teri dökmüşsünüz. İşten çıkarılmış, haklarınızı alamamışsınız. Mahkemeye gidiyorsunuz.

Türkiye’de ağır enflasyon var. İstinafta dört yıldır bekleyen işçilik dosyaları var. Siz hakkınızı ararken paranız pul oluyor.

Dört yıl sonra gelen adalet, işçinin kaybolan dört yılını ve eriyen parasını geri verebilir mi?

Bir de arabuluculuk var!

İşveren işçiyi çıkarıyor. Hak ettiği tazminatı ödemek yerine arabuluculuk masasında pazarlığa girişiyor.

İşçinin on lira alacağı var, beş lira teklif ediliyor.

İşçi işsiz, borçlu, çaresiz. Önünde iki seçenek var: Ya beş lirayı alıp çocuklarına ekmek götürecek ya da yıllarca mahkeme kapılarında bekleyecek.

Bunun adı özgür iradeyle anlaşma mı, yoksa yoksulluğun pazarlık konusu yapılması mı?

İşçilik alacaklarında arabuluculuk sistemi, mevcut uygulamasıyla işçinin haklarını korumak yerine haklarından vazgeçmesine yol açabiliyor. Bu uygulama değişmelidir!

Şimdi bir başka tehlikeli gelişme yaşanıyor.

Aynı işyerinde çalışan, birlikte fazla mesai yapan, hafta sonları çalışan işçiler birbirlerine tanıklık ediyor.

Ancak Bölge Adliye Mahkemesinin bazı kararlarında, işverenle husumetli oldukları gerekçesiyle bu tanıklıkların değersizleştirildiğini görüyoruz.

Hangi kanunda var bu yasak? İş Kanunu’nda mı? Hayır!

İşyerindeki çalışma koşullarını kim bilecek? Sokaktan geçen vatandaş mı, yoksa o işyerinde çalışan işçi mi?

Tanığın işverenle uyuşmazlığı bulunması, beyanının tek başına geçersiz sayılmasının gerekçesi olamaz.

İşveren güçlüdür. Kayıtlar, belgeler, organizasyon onun elindedir. İşçinin elindeki en önemli delillerden biri ise çalışma arkadaşının tanıklığıdır.

İşçinin tanığını da elinden alırsanız geriye hangi hak arama imkânı kalır?

Anayasa, Türkiye Cumhuriyeti’ni sosyal hukuk devleti olarak tanımlıyor. Devlete çalışanları koruma yükümlülüğü yüklüyor.

Peki işçiyi kim koruyacak?

Enflasyon alacağını eritiyor. Yargılama yıllarca sürüyor. Arabuluculuk masasında ekonomik çaresizliği kullanılıyor. Şimdi de tanıklık yoluyla ispat imkânları daraltılıyor.

İşçinin hakkını önce işveren, sonra enflasyon, sonra da hukuk uygulamaları mı ortadan kaldıracak?

Bu gidişat yalnızca işçilerin değil, toplumsal adaletin sorunudur.

İşçinin emeğini koruyamayan bir devlet, sosyal devlet olma iddiasını sürdüremez.

İşçinin adalete güvenini kaybettiği bir ülkede toplumsal barış da korunamaz.

İşçinin alın teri pazarlık konusu değildir. Yoksulluğu fırsat değildir. Hakkı yıllarca bekletilecek bir lütuf değildir!

Unutmayalım: İşçiyi korumayan hukuk, sonunda toplumsal barışı da koruyamaz!

Av. Bülent Maraklı