“Bu suskunluk / yaz uykusuna yatmasıdır karıncaların / bu yürek / istiridyenin muştusudur gün ışığına / bu öfke / kara çemberi kırmaya koşusudur tohumun” Tacim Çiçek
TACİM ÇİÇEK'İN YARALI COĞRAFYALARI
Adil Okay
Tacim Çiçek, edebiyatımızın farklı disiplinlerinde kalemiyle derin izler bırakmış, üretkenliği ve şair- yazar- araştırmacı-eleştirmen- yayımcı kimlikleriyle öne çıkan kıymetli bir yazar.
40 yıl kadar önce yazdığı ilk şiir kitabı “Ellerimiz tırpandır acıya” ile adını duyuran dostum Tacim Çiçek, bugün de "Yaralı Coğrafyalar Kitabı" adını verdiği toplu şiirleriyle yeniden çaldı kapımı. Üstelik bu kıymetli buluşma yalnız da değildi; eş zamanlı olarak okurla buluşan "Kızıl Valizli Kadın" öykü, "Bela Mıknatısı" ve "Ubuntu Güneşi" romanlarıyla birlikte geldi.
Ben okumaya yine şairliğinden, onun o imgelemi güçlü dizelerinden başladım.
Diğer kitaplarını da merakla sıraya koydum.
Tacim Çiçek, ham bir “ilham”ın konforuna sığınmamış; şiiri yalnızca retorik bir söyleyişe indirgememiştir. Valéry’nin “İlk dize tanrı vergisidir, gerisi emek...” saptamasını doğrularcasına, elindeki ilhamı titizlikle işlemiş, yontmuştur. Zaman zaman didaktik söylemin sınırlarına yaklaşarak şiirin düzyazıya teğet geçtiği anlar olsa da bu dizeler, genel kurgusuyla okuru sarsıp sararken onun imge gücünü, düş dünyasını ve şiirsel yetkinliğini ortaya koyuyor. Özellikle Turan Dursun, Musa Anter ve Bora Alagöz’e adanan şiirler, bireysel lirizm ile toplumsal hafızanın nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor.
Onun edebiyat yolculuğunu ve dizelerindeki derinliği selamlamak adına, yeni çıkan "Yaralı Coğrafyalar Kitabı"ndan tadımlık birkaç dizeyi aşağıda paylaşıyorum:
KUTSAL YEZİTLİĞİN BORAZANLARI ÇALAR
(Turan Dursun'a)
başını
düşünür gibi bıraktın tanıdığın sokağa
farsî rahlelerin asırlık yaşamında
geri dönülmez yanlışlara at sineğisin
(…) (s. 128)
Burada kişisel bir sesleniş, inanç ve düşünce üzerine daha geniş bir hesaplaşmanın parçasına dönüşür.
***
GÜL YAŞAM
(Musa Anter’e)
Düşündükçe seni medyalı yiğit
Kaynar durur yüreğimin lavları
Kuşların gölgesi değil üstünüzdeki
Bilirim gündeminizdedir ölüm zoraki
(…) (s. 125)
Ölümün gölgesindeki bu dizelerde acı, yalnızca yasın değil, hatırlamanın da dili olur.
***
SEVDANA SUSTU SÖZCÜKLER
(Bora Alagöz’e)
Alaca karanlıkta tutuşan
Kendi patlaması gün ışığının
“Bolbağ” düş bilinsin “turkan” yurdunda
“xusor” savaşçısı yaşamıyor olsun onlarca
Sevgi olduğuna göre yangın yeri ülkende
Tümü vardır barikatlarında güzelliklerin
(…) (s. 160)
“Yangın yeri” ile “güzellik” ve “barikat” ile “sevgi”nin aynı dizelerde buluşması, Çiçek'in şiirindeki temel karşıtlıklardan birini açığa çıkarır.
Yaralı Coğrafyalar” yalnızca yaralanmış bir toprağın değil, o toprak üzerinde biriktirilmiş hafızanın da kitabı. Coğrafya burada yalnızca bir mekân değildir; acının, kaybın, ölümün, direnişin ve belleğin taşıyıcısıdır. Çiçek'in şiirlerinde insanla coğrafya arasındaki sınır giderek silinir; toprağın yarası insanın, insanın yarası da toprağın yarasına dönüşür.
Edebiyatımıza kattığı estetik değer, üretimindeki direnç ve tükenmeyen kalemi için dostum Tacim Çiçek’e teşekkür ediyor; yeni eserlerinin okurla bağının daim olmasını diliyorum.
KISA BİYOGRAFİ
Tacim ÇİÇEK (5 Eylül 1958, Adana); şair, öykü ve roman yazarı, eleştirmen. Ceyhan’daki ilk ve ortaöğreniminin ardından 1980 yılında Ankara Eğitim Enstitüsü’nden mezun oldu ve uzun yıllar öğretmenlik yaptı. TYS ve MESAM üyesidir.
- 1996’da hazırladığı Yaralı Coğrafyalar Kitabı dosyasıyla Sanat ve Hayat Dergisi Şiir Yarışması İkincilik Ödülü’nü (2003) ve 1999 Damar Edebiyat Emek Ödülü'nü aldı.
- Öykü alanında; Esercan’la Sevcan’ın Hikâyesi ile Beşparmak Dergisi Ferzan Gürel Seçici Kurul Özel Ödülü’nü (2002), Kamalı Bekir ile Adana Edebiyatçılar Derneği Turan Altuntaş Öykü Yarışması Birincilik Ödülü’nü (2002) kazandı.
- Şiirleri Grup Munzur, Ekrem Ataer, Süleyman Turan, Ferhat Tunç ve Umut Akkuş gibi sanatçılar tarafından bestelendi.
Başlıca Eserleri:
- Şiir: Ellerimiz Tırpandır Acıya (1989), Süremez Daima Hükmü Acının (1991), Gülyaşam (1993).
- Öykü: Yaşamın Özge Yorumu (1991), Beyaz Kısa Pantolon (1991), Kızıl Valizli Kadın (2013), Alışılmışın Dışında (2023), Lafçı Kerim (2025).
- Roman: Aykırı Sevdalar Söylencesi (1993-2021), Bozkırda Patlayan Tüfek / Dereler Buz Bağladı (2001-2023), Kitap Hırsızı (2014-2021), Ben/cil Metinler (2015), Bir Hayal Satıcısı (2016), Geçmiş Ceyhan’da Çocukluktu (2018), Hatıralar Manavkuyu (2019), Bela Mıknatısı (2024).
- Deneme / İnceleme / Söyleşi: Söyleşiler/im (2015), Çocuk Edebiyatı Denilince (2017), Reddediyorum (2019), Geride Yazılan Kaldı (2020).
- Çocuk / Gençlik: Şeftali Dede, Günışığı’na Mektuplar, Kekliğin Son Ötüşü, Bana Güvercinleri Anlat, Eşek Hırsızları, Seçkin’in Serüvenleri Dizisi (8 Cilt). , Sığırcıklar (2009-2017), Eşek Hırsızları, (2017).
