Bugün, 22 Kasım 2026. Aradan tam 10 yıl geçti. On yıldır yalnızca işime değil, hukuka ve adalete kavuşmak için de mücadele ediyorum.

22 Kasım 2016 tarihinde, Tüm Bel-Sen üyesi ve Seyhan Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürü olarak görev yaparken, 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kamu görevinden ihraç edildim.

Bugün, 22 Kasım 2026. Aradan tam 10 yıl geçti. On yıldır yalnızca işime değil, hukuka ve adalete kavuşmak için de mücadele ediyorum. Bütün hukuki yolları tüketerek yaptığım bireysel başvuru ise iki buçuk yıldır Anayasa Mahkemesinde karara bağlanmayı bekliyor.

Bu on yıl, yalnızca benim değil, binlerce kamu emekçisinin ve ailesinin yaşamından geçen bir zaman dilimi. Mesleklerimizden, emeğimizden ve kazanılmış haklarımızdan uzaklaştırıldık; ancak adalet talebimizden vazgeçmedik.

Bugün kaleme aldığım bu rapor, kişisel hikâyemin ötesinde, KESK’li KHK’lilerin ve Barış Akademisyenlerinin on yılı aşan hak arayışına ilişkindir. Barışın ve demokratik çözümün konuşulduğu bir dönemde, geçmişten bugüne taşınan bu hukuksuzluğun artık sona erdirilmesi gerektiğine inanıyorum.

On yıl geçti. Adalet daha fazla ertelenmemeli.

Barış ve demokratik çözüm süreci kapsamında kamu görevine dönüş ve hakların iadesine ilişkin güncel değerlendirme raporu

22 Kasım 2026

1. On yılı aşan hukuki sorun artık çözülmelidir

2016 yılında ilan edilen olağanüstü hâl döneminde kanun hükmünde kararnamelerle kamu görevinden çıkarılan binlerce insanın hukuki, ekonomik ve sosyal sorunları on yılı aşkın süredir devam etmektedir.

KESK’e bağlı sendikaların üyeleri ile Barış Bildirisi imzacısı akademisyenler, bu süreçte çalışma ve ifade özgürlüğü bakımından önemli hak kayıpları yaşadıklarını ortaya koyan başlıca kesimler arasındadır.

KESK’in açıkladığı verilere göre 4.259 konfederasyon üyesi kamu görevinden ihraç edilmiş, 2026 yılı itibarıyla iki bini aşkın üye görevine dönememiştir. Barış Akademisyenleri açısından ise yüzlerce ihraç işleminin sonuçları ve uzun yargılama süreçleri devam etmektedir.

Bu tablo, yalnızca geçmişte verilmiş idari kararların sonuçlarından ibaret değildir. On yılı aşkın süredir mesleğine dönemeyen, emeklilik ve sosyal güvenlik hakları konusunda sorun yaşayan, ekonomik güvencesini kaybeden kamu emekçilerinin yaşamını bugün de doğrudan etkilemektedir.

Barış ve demokratik çözüm sürecinin gündemde olduğu bir dönemde, bu sorunun çözümünün daha fazla ertelenmemesi gerekmektedir.

2. Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu çalışmalarını tamamladı

Türkiye Büyük Millet Meclisinde 5 Ağustos 2025 tarihinde çalışmalarına başlayan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, farklı siyasi partilerin temsilcilerini ve toplumsal kesimlerin görüşlerini bir araya getirmiştir.

KESK ve bağlı sendikalar da hazırladıkları raporlarla emek, barış, demokrasi, sendikal özgürlükler ve KHK ihraçlarından kaynaklanan sorunları Komisyonun gündemine taşımıştır.

Komisyon, 18 Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirdiği 21. toplantısında nihai raporunu 47 kabul, 2 ret ve 1 çekimser oyla kabul ederek çalışmalarını tamamlamıştır.

Bu aşamadan sonra sorumluluk, çalışmalarını tamamlayan Komisyona değil; Türkiye Büyük Millet Meclisine, Mecliste temsil edilen siyasi partilere, yasama organının ilgili komisyonlarına ve yürütme organının yetkili kurumlarına aittir.

Komisyonun hazırladığı rapor ve çalışmalarına katılan siyasi partilerin sunduğu değerlendirmeler, bundan sonraki yasama ve idari uygulamalar açısından önemli bir birikim oluşturmaktadır.

Ancak Komisyonun tamamlanmış olması, kendisine sunulan KHK sorunlarının çözüme kavuştuğu anlamına gelmemektedir.

3. KHK’lilerin işe iadesi barış sürecinin diğer aşamalarına bağlanmamalıdır

Barış ve demokratik çözüm sürecinde silahsızlanma, hukuki güvenceler, demokratikleşme ve toplumsal bütünleşme gibi başlıklar tartışılmaktadır.

Bununla birlikte, KHK ile ihraç edilen kamu emekçilerinin görevlerine dönmesi ve Barış Akademisyenlerinin haklarının iadesi, bu süreçteki bütün siyasi ve idari aşamaların tamamlanmasına bağlı görülmemelidir.

7 Ekim 2026 tarihinde TBMM gündemine de taşınan tartışmalarda, KHK’lilerin işe dönüşünün Millî Güvenlik Kurulu kararlarına veya silahsızlanma sürecindeki teyit ve tespit mekanizmalarına bağlanmasının gerekip gerekmediği sorgulanmıştır.

Burada iki farklı hukuki alanın birbirinden ayrılması önemlidir.

Birincisi, barış sürecine ilişkin özel düzenlemeler ve bunların uygulanmasına yönelik mekanizmalardır.

İkincisi ise mevcut Anayasa, idare hukuku, yargı kararları ve temel haklar çerçevesinde çözülebilecek kamu görevinden ihraç sorunlarıdır.

KHK’lilerin hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi, kesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanması, hukuka aykırı işlemlerin kaldırılması ve mevcut mevzuatın izin verdiği hak iadeleri için barış sürecinin bütün aşamalarının tamamlanmasını beklemek gerekli değildir.

Bu nedenle KHK sorunu, barış sürecinin sonucuna bırakılacak bir vaat değil, bugünden çözüm üretilebilecek bir hukuk ve adalet meselesi olarak ele alınmalıdır.

4. Çerçeve yasa ve KHK sorunu birbirinden koparılmamalıdır

Barış sürecinde gündeme gelen çerçeve yasa tartışmaları, demokratikleşme ve hukuki güvence beklentilerini güçlendirmiştir.

Bu düzenlemelerin kapsamı ile KHK ihraçlarından doğan hak kayıplarının giderilmesi arasında doğrudan bir ilişki kurulup kurulmayacağı, yasama organının değerlendirmesine bağlıdır.

Ancak KHK’lilerin bütün taleplerinin yalnızca çerçeve yasa kapsamında ele alınması zorunlu değildir.

Mevcut hukuki araçlarla çözülebilecek sorunların bekletilmesi, hak kayıplarının sürmesine neden olmaktadır. Buna karşılık, mevcut mevzuatın yeterli olmadığı alanlarda açık ve kapsamlı yasal düzenlemeler yapılması gerekmektedir.

Bu nedenle çözüm iki aşamalı düşünülmelidir:

Birinci aşama: Hukuka aykırı ihraçların giderilmesi için mevcut idari ve yargısal yetkilerin gecikmeden kullanılması.

İkinci aşama: Mevcut hukukla giderilemeyen çalışma, emeklilik, mali ve özlük hakkı kayıplarının kapsamlı bir yasal güvenceye kavuşturulması.

Bu yaklaşım, hem acil çözüm ihtiyacını hem de uzun vadeli hukuki güvenceleri birlikte ele almaktadır.

5. Barış Akademisyenlerinin bekleyen dosyaları sonuçlandırılmalıdır

Barış Bildirisi imzacısı akademisyenlerin durumu, ifade özgürlüğü ile kamu görevine ilişkin idari işlemler arasındaki hukuki ilişkinin en önemli örneklerinden biridir.

Anayasa Mahkemesinin 2019 yılında verdiği ifade özgürlüğü ihlali kararı, akademisyenlerin bildiriyi imzalamaları nedeniyle karşılaştıkları cezai süreçler bakımından önemli bir hukuki güvence oluşturmuştur.

Bununla birlikte, bu karar bütün ihraç işlemlerinin kendiliğinden ortadan kalkmasını sağlamamıştır.

Kasım 2026 verilerinde, KHK ile ihraç edilen 406 Barış Akademisyeninden 215'inin dosyasının Danıştay aşamasında beklediği belirtilmektedir.

Bu dosyaların makul sürede karara bağlanması, Anayasa Mahkemesinin ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarının etkili biçimde gözetilmesi ve hukuka aykırı işlemlerden doğan hak kayıplarının giderilmesi gerekmektedir.

Akademisyenlerin üniversitelerine dönüşü kadar bilimsel çalışma olanakları, akademik kıdemleri, yükselme süreçleri, ücretleri ve emeklilik hakları da çözüm kapsamında değerlendirilmelidir.

6. İşe iade bütün hakların iadesiyle tamamlanmalıdır

On yılı aşan ihraç sürecinin sonuçları yalnızca iş kaybıyla sınırlı kalmamıştır.

Bu nedenle hukuka aykırı ihraç işlemlerinin giderilmesine yönelik çözüm, aşağıdaki hak alanlarını da kapsamalıdır:

  • Kamu görevine ve mümkün olduğunca önceki mesleki statüye dönüş.

  • İhraç dönemine ilişkin ücret, mali hak ve sosyal güvenlik kayıplarının giderilmesi.

  • Derece, kademe, kıdem ve hizmet sürelerinin hukuka uygun biçimde yeniden belirlenmesi.

  • Emeklilik aylığı, emeklilik ikramiyesi ve hizmet süresi sorunlarının çözülmesi.

  • İhraç edildikten sonra emekli olanların ve yaşamını yitirenlerin hak sahiplerinin taleplerinin değerlendirilmesi.

  • Sendikal faaliyet ve akademik ifade özgürlüğünün gelecekte benzer yaptırımlara gerekçe yapılmaması için etkili güvenceler oluşturulması.

Hakların iadesine ilişkin işlemler, ilgili kişilerin yeni ve uzun dava süreçlerine zorlanmasını mümkün olduğunca önleyecek açık, erişilebilir ve denetlenebilir yöntemlerle yürütülmelidir.

7. Sorumluluk artık TBMM'deki siyasi partilerde ve yetkili kamu kurumlarındadır

Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmalarını tamamlamasıyla birlikte, ortaya konulan değerlendirmelerin yasama ve uygulama aşamasına taşınması önem kazanmıştır.

Komisyon çalışmalarına katılan ve nihai rapora destek veren siyasi partiler başta olmak üzere, TBMM'de temsil edilen bütün siyasi partilerin KHK sorununu hukuk devleti ve temel haklar çerçevesinde değerlendirmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda TBMM'nin ilgili yasama organları ve yetkili idari kurumlar tarafından şu konuların ele alınması önerilmektedir:

  1. KHK'lerle ihraç edilen ve henüz görevine dönmeyen kamu emekçilerinin güncel sayılarının açıklanması.

  2. Kesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanmasındaki sorunların giderilmesi.

  3. Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı ve hak ihlali kararlarının idari sonuçlarının değerlendirilmesi.

  4. Barış Akademisyenlerinin devam eden davalarının makul sürede sonuçlandırılmasını sağlayacak yargısal ve idari koşulların güçlendirilmesi.

  5. Hukuka aykırı ihraçlardan doğan mali, mesleki ve sosyal güvenlik kayıplarının giderilmesi.

  6. Gerekli görülen alanlarda, çerçeve yasa kapsamında veya ayrı bir kanunla kapsamlı ve kalıcı hukuki güvencelerin oluşturulması.

Komisyonun nihai raporuna verilen desteğin, KHK’lilerin bütün taleplerinin siyasi partilerce kabul edildiği anlamına gelmediği açıktır. Bununla birlikte, Komisyon çalışmalarında ortaya konulan hukuk devleti, demokratikleşme ve toplumsal bütünleşme hedefleri, bu sorunların değerlendirilmesi için ortak bir zemin oluşturmaktadır.

8. Sonuç: Adalet için yeni bir on yıl beklenmemeli

Türkiye'de barış ve demokratik çözüm sürecinin tartışıldığı bir dönemde, KHK'lerle ihraç edilen kamu emekçilerinin ve Barış Akademisyenlerinin yaşadığı sorunların devam etmesi, hukuk devleti açısından çözüm bekleyen önemli bir çelişkidir.

On yılı aşkın süredir devam eden ihraçların ekonomik, sosyal ve mesleki sonuçları bugün de binlerce insanın yaşamını etkilemektedir.

Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu çalışmalarını tamamlamış, nihai raporunu kabul etmiş ve değerlendirmelerini Meclise sunmuştur.

Artık bu sorunların çözümü bakımından yeni bir Komisyon raporunun beklenmesi gerekmemektedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, siyasi partiler ve yetkili kamu kurumları; mevcut hukuk çerçevesinde atılabilecek adımları gecikmeden atmalı, kapsamlı yasal düzenleme gerektiren konuları ise somut bir takvimle ele almalıdır.

KHK'li kamu emekçilerinin ve Barış Akademisyenlerinin haklarının iadesi, yalnızca barış sürecinin geleceğine bağlı bir konu değildir. Aynı zamanda bugün yürürlükte bulunan anayasal hakların, yargı kararlarının ve hukuk devleti ilkelerinin etkili biçimde uygulanması meselesidir.

On yılı aşkın süredir devam eden hak kayıpları daha fazla ertelenmemelidir. Barışın ve demokratikleşmenin toplumsal karşılığı, hukuki güvencelerin güçlendirilmesi ve hakların somut olarak teslim edilmesiyle ortaya çıkacaktır.

Kesk Protestosunda Adalet Çağrısı